Kotłów

Kościół Narodzenia NMP

Ogólne informacje

Wieś leżąca w gminie Mikstat, w powiecie ostrzeszowskim na krańcu Wzgórz Ostrzeszowskich, ok. 220 m. n.p.m. Ze szczytu wzgórza, na którym stoi romański kościół roztacza się piękny widok na dolinę Baryczy, a za nią Wzgórza Wysockie z Sadowiem. Kotłów jest oddalony ok. 20 km. od Ostrowa Wielkopolskiego. Liczy około 700 osób.

Historia

Pierwsza, pośrednia wzmianka o kościele w Kotłowie pochodzi z 1203 roku i związana jest z osobą proboszcza lub kanonika Mikołaja z Kotłowa. Początkowo wieś należała do króla, później do biskupów wrocławskich. W 1457 roku król Kazimierz Jagiellończyk przekazał Kotłów klasztorowi kanoników regularnych z Kalisza. W parafii kotłowskiej toczył się w latach 1968 -1972 spór dotyczący obsady probostwa, który doprowadził do rozłamu wśród wiernych. Ostatecznie kościół romański sądownie przyznano parafii rzymskokatolickiej, a parafia polsko-katolicka zbudowała w latach 1976 - 1982 własną świątynię.

Kościół

W Kotłowie znajduje się jeden z najcenniejszych zabytków regionu- romański kościół Narodzenia NMP. Z racji otaczających go murów określany jest czasami przez miejscową ludność jako "Mała Częstochowa". Pochodzi najprawdopodobniej z połowy XII wieku. Obiekt ten był wzmiankowany w kronice Jana Długosza i według niej ufundowany został przez Piotra Dunina Własta. Mury kościoła mają ok. 1,4 m grubości a wykonane są z ciosanego granitu. Powierzchnie kamieni używanych do budowy obrabiano starannie przy pomocy młotków, dążąc do uzyskania kształtu sześcianu. Zewnętrzne i wewnętrzne lica ścian stanowią warstwy obrobionych kamieni granitowych, ułożonych w wyraźnych poziomych liniach, spojonych zaprawą wapienną. Wnętrze ścian wypełniano gruzem, pochodzącym z obróbki kamieni użytych do wykonania ścian licowych lub mniejszych kamieni i zalewano zaprawą wapienną. Portal kościoła jest wykonany z piaskowca.
Pierwotnie budowla składała się z prostokątnej nawy i krótkiego prezbiterium, zamkniętego absydą. Zachowane ściany XII-wiecznej nawy, posiadają po trzy wąskie okna z każdej strony oraz dwa zamurowane portale- jeden z nich jest widoczny na zdjęciu po prawej stronie. Obiekt był kilkakrotnie przebudowywany, w XVIII wieku dobudowano wieżę, a w początku XX wieku został znacznie rozbudowany, co spowodowało zatracenie jednolitego stylu. Rokokowy ołtarz główny pochodzi z połowy XVIII wieku, znajdują się na nim rzeźby oraz obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1605 roku. Ołtarze boczne, ambona późnobarokowa i chrzcielnica również pochodzą z tego okresu. Przy bocznym wejściu znajduje się tablica przypominająca ks. biskupa Andrzeja Wronkę (1897-1974), wiceprezesa konspiracyjnego Towarzystwa Tomasza Zana, działacza patriotycznego.

Kościół przed remontem dachu...

...i po remoncie (rok 2007)

wnętrze

Cmentarz przykościelny

Na cmentarzu znajduje się prosta, belkowana i zadaszona dzwonnica z trzema dzwonami. Jeden z nich, z ornamentem renesansowym, pochodzi z 1557 roku. Wokół rosną okazałe lipy.

Źródło: Wikipedia, Wojciech Suszycki- Ostrów Wielkopolski i obrzeża. Krótki przewodnik, inne źródła, Fot. Aleksander Liebert