Ociąż
Kościół
Narodzenia Najświętszej Marii Panny,
park podworski, dom rządcy...
Ogólne
informacje
Wieś
w gminie Nowe Skalmierzyce, powiat
ostrowski. Liczy około 600 mieszkańców. Miejscowość
ta położona jest na Wysoczyźnie Kaliskiej, na wysokości
ok. 125 m n.p.m. ok. 1 km na północ od drogi krajowej
nr 25 Kalisz-Ostrów Wielkopolski, przy linii kolejowej
Ostrów Wielkopolski-Łódź Kaliska, ok. 7 km na północny-wschód
od Ostrowa.
Pokaż Wielkopolska
na większej mapie

Będąc w Ociążu warto także zobaczyć:
Sanktuarium
Matki Bożej w Skalmierzycach ok. 4 km.
Nowe
Skalmierzyce ok. 6 km.
pałac w Lewkowie ok. 6 km.
pałac
w Bagatelii ok. 11 km.
Historia
Ociąż
znany jest od 1402 roku jako Oczyasch, prywatna
wieś rycerska. Miejsce urodzin błogosławionego Kościoła
katolickiego, księdza Władysława Mączkowskiego.
Pierwszy kościół powstał w Ociążu prawdopodobnie
na przełomie XIII i XIV wieku. Po jego zniszczeniu
został postawiony kolejny obiekt, miało to miejsce
w 1698 roku, istniał on do1785 roku, kiedy to spłonął.
Na jego miejscu postawiono obecnnie istniejącą świątynię.
Kościół
Legenda o powstaniu Ociąża mówi
o pewnym pasierbie, uciekającym przed ojczymem,
który schronił się w lesie u starego pustelnika.
Starzec zajął się nim, a później dał mu wnuczkę
za żonę. Młodzi wybrali sobie fragment lasu, tam
ocięli drzewa i dali początek wsi Ociąż. Tyle mówi
sama legenda. Dzisiaj po lesie nie ma już właściwie
żadnego śladu, a rolę współczesnego schronienia
dla zbłąkanych dusz mógłby pełnić kościół.
Zostawiając już sferę ludowych
opowieści i przechodząc do historycznych faktów,
parafia pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi
Panny w Ociążu sięga przełomu XIII i XIV wieku.
Dostępne źródła wspominają o istnieniu w tamtym
okresie świątyni, która przez wieki służyła wiernym.
Niestety, z uwagi na swoją drewnianą konstrukcję
została ona zniszczona przez pożar. Działa postawienia
nowego kościoła podjął się proboszcz Andrzej Cichawski
wspólnie z właścicielami wsi - Lutomirskimi. Kolejny
niszczycielski pożar wybuchł w 1785 roku, jednak
niedługo po katastrofie przystąpiono do ponownej
odbudowy. Obecny kościół powstał w latach 1785-1786,
a w 1927 roku przeprowadzono jego rozbudowę w wyniku
czego uzyskał charakterystyczny front. W jego wnętrzu
na szczególną uwagę zasługuje polichromia autorstwa
Wiktora Gosienieckiego wykonana w 1929 roku. Ta
uzdolniona osoba to polski malarz, grafik, konserwator
zabytków oraz pedagog. Oprócz licznych malunków
na ścianach kościołów Wielkopolski i Pomorza projektował
także witraże. Wyjątkowej urody jest także rokokowy
ołtarz główny z końca XVIII wieku wraz z cennym
obrazem Matki Boskiej w typie Śnieżnej z 1637 roku
i postaciami fundatorów, autorstwa nieznanego malarza
o inicjałach A.S. Matka Boska ujęta do połowy trzyma
Dzieciątko na prawym ramieniu. Obie postacie okryte
są całkowicie sukienkami. Ostatnie lata to kompleksowa
renowacja starych ścian świątyni, która została
przeprowadzona dzięki ofiarności parafian i zaangażowaniu
proboszcza. Przy kościele znajduje się jeszcze drewniana
dzwonnica konstrukcji słupowej, kryta gontem, pochodząca
z 1948 roku. Pomimo swojego stosunkowo młodego wieku
znajduje się już w rejestrze zabytków.
Warto wspomnieć, iż to właśnie
w Ociążu urodził się błogosławiony Kościoła katolickiego,
ksiądz Władysław Mączkowski. Podczas II wojny światowej
pełnił on tajnie posługę kapłańską. Został aresztowany
przez okupanta 26 sierpnia 1940 i następnie przewieziony
do obozu koncentracyjnego w KL Dachau, gdzie zmarł
20 sierpnia 1942 roku. Była to niezwykła postać,
podtrzymująca na duchu załamanych, kierując ich
myśli ku miłosierdziu Boga. Sam umierając z wycieńczenia
niósł pomoc cierpiącym oraz dzielił się z nimi swoją
głodową porcją chleba. Mówił do więźniów o śmierci
jako o radosnym spotkaniu z Chrystusem. Księdza
Władysława Mączkowskiego beatyfikował Jan Paweł
II w Warszawie 13 czerwca 1999 roku. W prezbiterium
świątyni w Ociążu znajduje się jego portret.
Fotografia archiwalna,
stan sprzed ok. 1929 roku. Sas-Lityński:

Fotografie archiwalne,
rok 2005:




Zdjęcia wykonane
19 listopada 2006, po remoncie części kościoła (ściany
boczne):


Stan na kwiecień
2009 roku:

Pomnik
Po zobaczeniu tego pięknego zabytku
polecam zwrócenie uwagi na otaczający go cmentarz,
na którym to znajduje się kilka leciwych grobów
oraz murowany pomnik hrabiny Wandy z Ponińskich
Tyszkiewiczowej, ze słabo już czytelną tablicą,
na której widnieje napis "Pani na Ociążu".
Pomnik ów stanowi wejście do krypty pod kościołem,
w której pochowano także Fabiana (zm. 1814.12.24)
i Krystynę (zm. 1831.08.27) Parczewskich.



Park
Park
podworski zajmuje powierzchnię 11,4 ha, posiada
około 45 gatunków drzew i krzewów. Rosną tutaj,
ujęte w rejestrze pomników przyrody okazy takie
jak: dwa dęby szypułkowe o obwodach ok. 5 m, świerk
pospolity o obwodzie 3,3 m, a także inne sędziwe
drzewa nie będące pomnikami przyrody: czarny orzech
i buk czerwony. Park w Ociążu jest obecnie własnością
Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce. Znajdujący się
tutaj dwór z 1870 roku został zniszczony w czasie
II wojny światowej.

Fotografia archiwalna, stan
na ok. 1912 rok. Leonard Durczykiewicz.

Fotografia archiwalna, stan
sprzed ok. 1929 roku. Sas-Lityński.

Fotografia archiwalna, stan
sprzed ok. 1929 roku. Sas-Lityński.

Fotografia archiwalna, stan
sprzed ok. 1929 roku Sas-Lityński.

Kuchnia-
pralnia dworska
Budynek
wzniesiony w końcu XIX wieku, częściowo przebudowany
i zmodernizowany po 1945 roku. Spełniał również
funkcje mieszkalną dla służby. Jest konstrukcji
murowanej, parterowej, nakryty niskim dachem dwuspadowym.
Obecnie zamieszkały.

Dom
rządcy
Dom
rządcy z II połowy XIX wieku. Posiada cechy neogotyckie.
Obecnie zamieszkały.

Gorzelnia
Pochodzi
z końca XIX wieku. Jest to obiekt murowany, piętrowy
z parterowym członem południowym. Stan jak widać
na zamieszczonym zdjęciu pozostawia wiele do życzenia.

Fotografia archiwalna, stan sprzed
ok. 1929 roku. Sas-Lityński.

Źródło:
Tekst o drewnianym kościele pierwotnie opublikowany
w Opiekunie, dwutygodniku Diecezji Kaliskiej;
S. Małyszko. Majątki Wielkopolskie: Powiat Ostrowski;
Wikipedia; www.skal.republika.pl; własne źródła;
Leonard Durczykiewicz. Dwory Polskie w Wielkiem
Księstwie Poznańskiem (1912); Fot. archiwalna Leonard
Durczykiewicz i Sas-Lityński; Stanisław Lityński.
Złota Księga ziemiaństwa polskiego poświęcona kulturze
i wytwórczości rolnej. Warszawa 1929; Fot. Aleksander
Liebert
