Odolanów

Ratusz, figury świętych, kościół ewangelicki oraz katolicki...

Ogólne informacje

Miasto leżące w powiecie ostrowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Odolanów. Liczy około 5 tys. mieszkańców. Znajduje się około 10 km. na południowy zachód od Ostrowa Wielkopolskiego.

 
Pokaż Wielkopolska na większej mapie

Będąc w Odolanowie warto także zobaczyć:

drewniany ratusz w Sulmierzycach ok. 12 km.
pałac w Mojej Woli ok. 13 km.
Ostrów Wielkopolski ok. 15 km.
Antonin ok. 18 km.

Historia

Odolanów leży na skraju województwa Wielkopolskiego i Dolnośląskiego. Jego położenie sprawiło, że w ciągu swojej długiej historii mieszały się tutaj różne kultury – żyli w nim w zgodzie Katolicy, Ewangelicy oraz Żydzi. Pierwsza wzmianka pisana o Odolanowie pochodzi z 1301 roku. Miasto było wtedy jednym z grodów strzegących granicy między Wielkopolską a Śląskiem, a później granicy państwowej. Między rokiem 1370, a 1372 stał się siedzibą możnowładcy Bartosza Wezenborga z rodu Nałęczów, który prawdopodobnie w 1373 roku samowolnie lokował miasto. Wojska Ludwika Węgierskiego dwukrotnie próbowały zdobyć gród, ale bez powodzenia. W latach 1381-1382 toczyła się tu wojna między Nałęczami, a Grzymalitami, podczas której Odolanów był ponownie oblegany jako siedziba Bartosza z Nałęczów. Miasto lokowano ponownie przed rokiem 1400 najprawdopodobniej z przywileju Władysława Jagiełły. W roku 1403 jest już odnotowane jako miasto królewskie. Rozkwit miasta nastąpił w XVI wieku, jednak Potop szwedzki i wojna północna zahamowały rozwój miasta. W 1793 roku władze pruskie ustanowiły powiat odolanowski, który przetrwał do 1932 roku. Od tego czasu nastąpił szybki rozwój infrastruktury miejskiej. Miasto w okresie zaborów stało się jednym z ważniejszych ośrodków ruchu powstańczego.

Drewniany kościół pw. św. Barbary

Obecny kościół pw. św. Barbary wzniesiono w 1784 roku. Świątynia ta powstała na miejscu dawnego, również drewnianego obiektu sakralnego z lat 1621-1622, co jest częstym rozwiązaniem w poszukiwaniu miejsca lokalizacji pod nowe kościoły. Kult św. Barbary potwierdza przywilej nadany przez króla Zygmunta III, który postanowił umieścić jej wizerunek na urzędowej pieczęci. Jak mocno zakorzeniona w historii przedmieścia Odolanowa jest postać tej patronki dobrej śmierci niech świadczy o tym chociażby jej kapliczka z XVII wieku wzniesiona na trójkątnym rynku, nazywanym obecnie, co można się łatwo domyślić, Placem św. Barbary. Natomiast wracając do samego kościoła, co by o nim nie pisać na pierwszy rzut oka wydaje się być na prawdę duży - jest to jedna z największych drewnianych świątyń Diecezji Kaliskiej. Wrażenie to potęguje dodana w 1928 roku wieża wysoka na 30 metrów, zwieńczona cebulastym hełmem. Biorąc pod uwagę jej konstrukcję musi robić wrażenie i wzbudzać podziw dla jej budowniczych. Na wieży znajduję się dzwon z końca XVIII wieku odlany we Wrocławiu. Napis na nim brzmi:

“Choć dźwięk mój mały
Człecze go słuchały
Nie bądź zaniedbały
Lecz Bogu chwałę daj
Z innymi bądź w Kościele
i wzywaj Boga śmiele”

Przestronne wnętrze kościoła zdobi polichromia oraz liczne ciekawe zabytki sztuki sakralnej. W barokowym ołtarzu głównym znajduje się cenny obraz patronki z 1618 roku oraz XVIII-wieczne rzeźby świętych: Piotra, Pawła, Stanisława oraz Wojciecha. Ołtarze boczne to z kolei przykład XVII-wiecznego rzeźbiarstwa. Pozostając w tej samej tematyce, warto spojrzeć na ludowe wyobrażenia świętych umieszczone pod chórem. Łatwo dostrzeżemy postać św. Rocha, który jest przedstawiany jako pielgrzym z psem liżącym mu rany oraz św. Wawrzyńca trzymającego kratę, na której był katowany i gałązkę palmy, jako symbol swego męczeństwa. Obie rzeźby, co jest typowe dla ludowej sztuki, są barwnie zdobione. Naszą uwagę niech zwróci jeszcze niewielka wnęka w której mieści się całkiem współczesny, pochodzący bowiem z lat 70.XX wieku, tryptyk przedstawiający cierpienia doznane w czasie okupacji niemieckiej. W środkowej części widzimy św. Maksymiliana Kolbe, polskiego franciszkanina umęczonego w obozie koncentracyjnym Auschwitz. Lewa strona poświęcona jest osobom świeckim “wyrwanym za życia dla złożenia ofiary za wiarę i naród”, a prawa dla kapłanów. Tryptyk został wykonany przez artystę Zenona Chęcia z Krakowa.

Warto pamiętać, iż omawiana świątynia jest kościołem cmentarnym. Spacerując po nekropolii napotkamy skromny grobowiec rodzinny, w którym został pochowany młody uczestnik Powstania Wielkopolskiego, Joachim Gąszczak. Urodził się 12 lutego 1904 roku, był harcerzem – posłańcem, synem jednego z organizatorów Powiatowej Rady Ludowej. Poległ 24. stycznia 1919 roku w obronie granic Rzeczpospolitej Polskiej.

Brama 600-lecia

Ratusz oraz kamienice

Ratusz pochodzi z 1898 roku, zbudowany w stylu neogotyckim. Obecnie pełni funkcję siedziby Urzędu Gminy i Miasta.

Pomnik

Pomnik patrona Ziemi Odolanowskiej- św. Marcina.

Figury świętych

Barokowa figura świętego Jana Nepomucena z 1736 roku.

Figura ludowa świętego Floriana, obecnie znajdująca się przy kościele farnym, a przed II wojną światową na rynku.
Pochodzi z 1875 roku.

Kościół ewangelicki

Kościół ewangelicki został wybudowany w latach 1775-1780. Po drugiej wojnie światowej opuszczony obiekt został zdewastowany. W celu zahamowania dalszego niszczenia świątynię przekazał władzo miejskim, które zaplanowały zamienić obiekt na ośrodek kulturalny, gromadzący zbiory biblioteczne i muzealne. Dla wszystkich zainteresowanych jazzem polecam odwiedzenie strony www.jazz.odolanow.net, które to koncerty odbywają się właśnie w tym budynku.

Kościół farny

Początki parafii odolanowskiej sięgają  1408 roku, powstał wtedy pierwszy drewniany kościół pod wezwaniem św. Marcina.  Przetrwał on do 1780 roku, kiedy to został rozebrany z powodu złego stanu technicznego. Z lat 1780-1794 pochodzi obecny, późnobarokowy kościół z fundacji Eleonory Sułkowskiej. Został on znacznie rozbudowany w latach 1912-1913 w stylu neobarokowym. Przed przebudową był jednonawowy, a obecnie posiada trzy nawy. W jego wnętrzach znajduje się m. in. XVIII wieczny ołtarz z rzeźbami św. Piotr i św. Paweł autorstwa Ignacego Schulza z Rawicza, obrazy św. Jadwiga i Matka Boska Pocieszenia z końca XVIII wieku, XIX wieczne ołtarze boczne oraz fragmenty krzyża Pawła Brylińskiego, przeniesione ze wsi Gliśnica. Polichromia kościoła pochodzi z lat 1938- 1939.

 

Źródło: Tekst o drewnianym kościele pierwotnie opublikowany w Opiekunie, dwutygodniku Diecezji Kaliskiej; Marek Olejniczak, Powiat ostrowski- przewodnik, Ostrów Wielkopolski 2007; W. Łęcki, P. Maluśkiewicz. Słownik Krajoznawczy Wielkopolski; Wikipedia, www.odolanow.pl, materiały własne, Fot. Aleksander Liebert