Ołobok

Drewniany kościół z XVI w, klasztor Cysterek, olejarnia-młyn wodny

Ogólne informacje

Wieś w gminie Sieroszowice licząca około 700 mieszkańców. Ołobok był wzmiankowany już w 1136 roku. W 1213 roku książę wielkopolski Władysław Odonic ufundował w miejscowości klasztor dla cystersek z Trzebnicy, które miały duży wpływ na rozwój wsi. Pochodzące z Niemiec zakonnice sprowadziły w połowie XIV wieku niemieckich osadników. Prawdopodobnie część z nich pochodziła ze słowiańskich terenów wschodniej części Rzeszy. Wieś zachowała pochodzący z tamtego okresu układ przestrzenny. Od XVI wieku miejscowość stał się lokalnym ośrodkiem włókiennictwa. Rozwijała się w związku z tym hodowla owiec. Charakterystyczne było dla niej plecionkarstwo ze słomy. Tradycja ta wywodzi się z wpływów klasztoru, którego zakonnice uczyły ołobockie dziewczęta robót ręcznych czy haftowania.
Miejscowość znajduje się na Szlaku Cysterskim.

 
Pokaż Wielkopolska na większej mapie

Będąc w Ołoboku warto także zobaczyć:

pałac w Rososzycy ok. 4 km.
dwór w Chotowie ok. 8 km.
Kalisz ok. 14 km.
Grabów nad Prosną ok. 15 km.
Ostrów Wielkopolski ok. 16 km.

Drewniany kościół

Kościół pw. Jana Chrzciciela pochodzi z XVI wieku, co stawia go obok najstarszych drewnianych obiektów sakralnych w Wielkopolsce (patrz. Tarnowo Pałuckie, Blizanów i Koźmin Wielkopolski). Aż dziw bierze, że świątynia wzniesiona z takiego materiału może nieprzerwanie trwać w swoim miejscu przez setki lat. Jej fundatorem był konwent sióstr cysterek. Kościół szczęśliwie uniknął większych modernizacji i prezentuje sobą styl późnogotycki. Jak powinien wyglądać obiekt sakralny takiego typu? Otóż, jest to świątynia jednonawowa z węższym prezbiterium. Typową cechą jest także wysoki, dwuspadowy dach z szerokim okapem wokół części prezbiterialnej. Ciekawostką kościoła są jego okna umieszczone od strony północnej, wycięto je dopiero w XVIII wieku z uwagi na wcześniejsze wierzenia, że ta strona świata to strefa złych mocy. Starano się zatem ograniczyć w ten sposób dostawanie się sił nieczystych do miejsca świętego. Przekraczając drzwi świątyni przenosimy się jakby w czasie. Na każdym kroku czuć historię i minione wieki, możemy sobie w łatwy sposób wyobrazić jak przeżywano tutaj mszę świętą setki lat temu. Okazja, aby zobaczyć jej wnętrze zdarza się niestety niezwykle rzadko, takim dniem jest odpust św. Jana Chrzciciela i dzień Wszystkich Świętych. Nawet wtedy msza święta odprawiana jest na zewnątrz, z uwagi na niedostateczną wielkość świątyni dla tak licznie zgromadzonych wiernych. Co kryje się za drewnianymi ścianami? Przede wszystkim cenny późnorenesansowy ołtarz główny z dwoma skrzydłami. W polu środkowym możemy podziwiać Chrzest Chrystusa autorstwa wrocławskiego artysty Adama Scholza z 1600 roku. Na bocznych skrzydłach widnieją postacie św. Jana Ewangelisty i św. Michała Archanioła, a na odwrocie zostało umieszczonych osiem scen Męki Pańskiej. Jeszcze jeden późnorenesansowy ołtarz, pochodzący z połowy XVII wieku, znajduje w nawie od strony południowej. Umieszczono w nim obraz św. Walentego. Natomiast ołtarz boczny od strony północnej, z płótnem Matki Boskiej Częstochowskiej, jest młodszy i reprezentuje styl barokowy.
Po kasacie klasztoru cysterek parafia z drewnianego kościółka przeniosła się do świątyni poklasztornej. Wtedy to mieszkający w okolicy protestanci postanowili przejąć opuszczony obiekt, jednak ich plany się nie powiodły. Jednym z powodów było umiejscowienie świątyni na cmentarzu wśród katolickich grobów, co właściwie wykluczało taką decyzję. Przez wiele lat to miejsce było jedynym cmentarzem w parafii ołobockiej. To właśnie tutaj pochowano Pawła Brylińskiego – ludowego artysty z Wieruszowa żyjącego w XIX wieku. Jego grób niestety nie zachował się do naszych czasów. Możemy natomiast wspomnieć istnienie tego zdolnego człowieka wpatrując się w figurę św. Józefa z Dzieciątkiem jego autorstwa znajdującą się na kruchcie kościoła. Dawniej w pobliżu stał jeszcze ludowy słup z rzeźbami, jednak obecnie znajduje się on w zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu. Wiele z ołobockich skarbów zostało rozproszonych po Polsce, wspomnę jeszcze o najstarszym zachowanym w naszym kraju zabytku rzeźby romańskiej, pochodzącym z połowy XII wieku - Madonny z dzieciątkiem, przedstawiającym Marię jako Stolicę Mądrości, znajdującą się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie.

Fotografia archiwalna. 2006 rok.

Fotografia archiwalna. 2007 rok.

Fotografia współczesna - po ścięciu drzew. Rok 2008

Klasztor Cysterek

Na przełomie XV i XVI wieku wybudowany został obecny, orientowany kościół w stylu późnogotyckim pod wezwaniem świętego Jana Ewangelisty oraz murowany klasztor. Budynki zniszczył w pierwszej połowie XVII wieku pożar. Odbudowa nastąpiła w latach 1695-1696. W latach 1780-1788 przebudowano fasadę zachodnią kościoła i dobudowano wieżę dzwonniczą. Większość zabudowań klasztornych została rozebrana w 1882 roku. Kościół był restaurowany w latach 1922-1924. Obecnie kościół w głównym zrębie zachował charakter późnogotycki, zbarokizowany podczas odbudowy pod koniec XVII wieku i podczas przebudowy w XVIII wieku. Opinają go na zewnątrz, częściowo gotyckie, szkarpy. Wewnętrzny wystrój kościoła z bogatą dekoracją snycerską pochodzi z lat 1779-1795 i ma charakter jednolicie rokokowy. Z zabudowań klasztornych zachowało się tylko piętrowe skrzydło przylegające od północy do kościoła oraz skarbczyk i kapitularz. Przed kościołem znajduje się barokowa, kamienna figura świętego Wawrzyńca oraz nowsza kamienna figura świętego Jana Nepomucena.
Według licznych przewodników we wnętrzu skrzydła klasztornego znajduje się muzeum, co nie jest niestedy prawdą. Faktycznie istniały plany utworzenia takiej placówki, jednak do dzisiaj nie przyjmuje ona turystów.

Ryciny z Przyjaciela ludu, czyli, Tygodnika potrzebnych i pożytecznych wiadomości, Tom 8

W trakcie remontu 2005/2006:

Po remoncie:

Zachód słońca:

Wnętrze

Olejarnia-młyn wodny

Obiekt zbudowany około 1810 roku, obecnie w złym stanie.

Dzwonnica

Dzwonnica pochodzi z XVIII wieku, konstrukcji drewnianej.

Źródło: Tekst o drewnianym kościele pierwotnie opublikowany w Opiekunie, dwutygodniku Diecezji Kaliskiej; Marek Olejniczak, Gmina Sieroszewice, przyroda-historia-zabytki, Sieroszewice 2007; Marek Olejniczak, Powiat ostrowski- przewodnik, Ostrów Wielkopolski 2007; Przyjaciel ludu, czyli, Tygodnik potrzebnych i pożytecznych wiadomości, Tom 8; Wikipedia, Fot. Aleksander Liebert