Opatówek

Dawna fabryka sukna, oficyna pałacowa, mostek z 1824 roku, kościół p.w. Najświętszego Serca pana Jezusa...

Ogólne informacje

Opatówek leży w południowo-wschodniej części województwa wielkopolskiego, powiat kaliski, ok. 5 km. na wschód od Kalisza. Liczy około 4 tys. osób. Siedziba Gminy Opatówek.

 
Wyświetl większą mapę

Będąc w Opatówku warto także zobaczyć:

pałac i kościół w Tłokini Kościelnej ok. 5 km.
pałac w Marchwaczu ok. 6 km.
Kalisz ok. 8 km.
zespół parkowo-pałacowy i kościół w Koźminku ok. 11 km.

Muzeum Historii Przemysłu w Opatówku- galeria zdjęć

Historia

Według archeologa Janusza Tomali pierwsze ślady osadnictwa na terenie Opatówka sięgają wczesnej epoki brązu. W okresie rzymskim w niewielkiej odległości od Opatówka przechodził szlak handlowy w stronę Sandomierza i dalej na południowy wschód. Nie wiadomo, czy wówczas istniała tu osada.
Nazwa Opatówek (dawniej Opatovia, Opatów, Opatowo, Opathowko) wskazuje na to, że osada powstała na terenie dóbr klasztornych. Była ona zlokalizowana w dogodnym miejscu w dolinie nad rzeką Stawką nieopodal znacznego grodu, jakim w tym czasie był Kalisz. W XIII i XIV wieku pojawiają się wzmianki o Opatówku świadczące o istnieniu osady oraz jej przynależności do arcybiskupów gnieźnieńskich. W 1259 roku książę kaliski Bolesław Pobożny pokonał w okolicach Opatówka najeżdżającego jego dzielnicę księcia kujawskiego Kazimierza. W 1292 roku opiekun klasztoru w Ołoboku arcybiskup Jakób Świnka przekazał pod Opatówkiem tę opiekę proboszczowi kaliskiemu - Mikołajowi. W kolejnych latach Opatówek dwukrotnie ulegał zniszczeniom: W 1303 roku w wyniku najazdu Litwinów i w 1331 roku Krzyżaków. W czasie II rozbioru Polski Opaótwek znalazł się w zaborze pruskim. Rząd zaborcy skonfiskował dobra arcybiskupie i przekazał na rzecz skarbu. W 1807 roku właścicielem klucza dóbr opatóweckich został gen. Józef Zajączek, który polecił rozebrać zrujnowany zamek arcybiskupów gnieźnieńskich, a na jego miejscu pobudował klasycystyczny pałac. Przy projektowaniu pałacu pracował między innymi Piotr Chrystian Aigner - jeden z najwybitniejszych architektów polskich. Pałac przetrwał prawdopodobnie do początku XX wieku. Został rozebrany przez kolejnych właścicieli dóbr opatóweckich - Schlösserów. Pałac tejże rodziny został zbudowany w 1905 roku w stylu szwajcarsko-tyrolskim. Niestety spłonął w 1973 roku, a jego ruiny rozebrano trzy lata później. Więcej ciekawych informacji na temat Opatówka można znaleźć na stronie Gminnej Biblioteki Publicznej im. Braci Gillerów, którą szczerze polecam!

Dawna fabryka sukna- muzeum

Klasycystyczny, czterokondygnacyjny, podpiwniczony budynek składający się z 3 skrzydeł: wschodniego, północnego i zachodniego przy skrzyżowaniu ulic: Kościelnej i Poniatowskiego zbudowany z inicjatywy gen. Józefa Zajączka w latach 1824 - 26. Założycielem fabryki był przemysłowiec saksoński Adolf Gottlieb Fiedler. Budynek jest murowany, posiada wewnętrzną konstrukcją drewnianą z drewna dębowego i modrzewiowego. Stropy są oparte na dwóch podciągach ustawionych na słupach drewnianych przebiegających przez wszystkie kondygnacje budynku. Słupy dzieliły hale produkcyjne na 3 nawy, z których zewnętrzne, wzdłuż ścian, przeznaczone były na ustawienie maszyn. Nawa wewnętrzna tworzyła trakt komunikacyjny. W części północnej znajduje się żeliwna klatka schodowa.

W grudniu 1969 roku w czasie wielkiego pożaru spłonęły górne kondygnacje budynku głównego od strony ul. Kościelnej. Przez ponad 10 lat budynek stał opuszczony i ulegał dewastacji. W 1981 roku podjęto decyzję zaadaptowaniu dawnej fabryki sukna na Muzeum Historii Przemysłu. Uroczyste otwarcie pierwszej wystawy "Przemył w Kaliskiem w okresie industrializacji ziem polskich" nastąpiło 11 grudnia 1991 roku.

Budynek dawnej fabryki sukna w Opatówku jest jedynym ocalałym w Europie zabytkiem architektury fabrycznej z początku XIX wieku.

Godziny otwarcia Muzeum:

Od poniedziałku do piątku
8 30 - 15 00

niedziela
11 00 - 16 00

tel. (62) 761 80 54

Oficyna pałacowa

Oficyna pałacowa została zbudowana w 1825 roku. Jest to budynek klasycystyczny z fasadą rozczłonkowaną czterema półkolumnami. Po przebudowie, prawdopodobnie na początku XX wieku przez Karola Schlössera, stracił swój elegancki charakter. Obecnie niszczejący budynek mieszkalny.

Kościół p.w. Najświętszego Serca pana Jezusa

Około 1360 roku arcybiskup Jarosław Bogoria Skotnicki zbudował jednonawowy gotycki kościół pw. św. Doroty. Być może pozostałością tego kościoła jest małe gotyckie okienko znajdujące się we wewnętrznej ścianie kaplicy św. Anny. Gen. Józef Zajączek przebudował średniowieczny kościół w latach 1817-20 według projektu Piotra Chrystiana Aignera. Prezbiterium świątyni mieściło się od strony wschodniej, nad wejściem wznosiła się wieża. Kościół był otoczony arkadami. Pod koniec XIX wieku okazał się zbyt szczupły dla potrzeb parafii i w 1906 roku uległ przebudowie. Architektem nowej świątyni był Konstanty Wojciechowski. Obiekt przebudowano w stylu neogotyckim zachowując niektóre elementy poprzedniej budowli, między innymi wieżę, która w nowym kościele znalazła się nad prezbiterium. Zewnętrzne ściany kościoła zdobią półkolumny nawiązujące do kolumnady wokół dawnego kościoła. Charakterystycznym elementem nowego obiektu sakralnego są dwie strzeliste wieże. Uroczysta konsekracja odbyła się w 1912 roku.

"Cukiernia"

Budynek z I połowy XIX wieku. Na ścianie frontowej znajduje się herb rodziny Zajączków "Świnka" z piaskowca. W okresie międzywojennym najpierw mieściło się tutaj przedszkole Narodowej Organizacji Kobiet, później wytwórnia cukierków. Od czasów wojny - budynek mieszkalny.

Mostek z 1824 roku

Most powstały w 1824 roku położony jest w malowniczym miejscu w parku obok dawnego wzniesienia pałacowego. Umożliwiał przejście przez kanał łączący rzeczkę Cienię ze stawem. Dzisiejszy staw jest pozostałością fosy urządzonej w XIV wieku dla zamku arcybiskupów gnieźnieńskich w celach obronnych. Jest on najstarszym zachowanym mostem żelaznym w Polsce.

Park

Młyn wodny- Trojanów

Ruiny ceglanego młyna wodnego we wsi Trojanów, oddalonej o ok. 2 km. od Opatówka.

Źródło: Gminna Biblioteka Publiczna im. Braci Gillerów w Opatówku, Fot. Aleksander Liebert