Przybysławice i Pogrzybów

Kościół, pałac, karczma

 

Ogólne informacje

Zespół wsi Przybisławice oraz Pogrzybów z krajoznawczego punktu widzenia trzeba traktować jako jedną miejscowość, gdyż granic wsi nie sposób rozróżnić. Zabudowa tych dwóch miejscowości niejednokrotnie nawzajem się przenika, a więzi historyczne są tak duże, że postanowiłem je omówić na wspólnej stronie. Przybysławice oraz Pogrzybów liczą razem ok. 1200 mieszkańców.

Historia Przybysławic

Pogrzybów wzmiankowano po raz pierwszy w 1213 roku w związku z nadaniem dóbr klasztorowi w Ołoboku przez Władysława Odonica. W XVI wieku majątek Pogrzybowskich, od 1612 własność Daźdźboga Karnkowskiego, starosty bobrownickiego i odolanowskiego. Karnkowscy byli właścicielami wsi do lat 30. XIX wieku. W czasie Wiosny Ludów krótko stacjonowała tu polska Szkoła Podchorążych. W latach 1861-1894 własność Niemojowskich, później dobra nabyła pruska Komisja Kolonizacyjna.

Kościół

Klasycystyczny kościół świętej Katarzyny Aleksandryjskiej wybudowany w latach 1801-1806 z fundacji dziedzica Rafała Karnkowskiego. Na szczycie fasady frontowej płaskorzeźby św. Piotra i Pawła. W zwieńczeniu kamienna figura św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Wewnątrz ołatrze z ornamentyką stiukową. Cennym wyposarzeniem świątyni jest chrzcielnica pochodząca z XVII wieku. Kościół otoczony jest murem z XIX wieku.

 

Pałac

Pierwotnie późnobarokowa rezydencja została wzniesiona w połowie XVIII wieku. Około 1848 roku dokonano przebudowy dla Niemojowskich. Na początku XX wieku dokonano kolejnej przebudowy związanej z adaptacją na szkołę. Elewacje otynkowane ze skutym detalem architektonicznym. Obecnie własność gminy, pełni funkcję mieszkań. Stan pałacu pozostawia wiele do życzenia...

"Legenda pogrzybowska głosi, że na terenie byłego kompleksu pałacowego Niemojowskich urzędują dwa duchy: pałacowy i parkowy. Według opinii naocznych świadków zjawa pałacowa powiązana jest z osobą Eleonory ze Skórzewskich Niemojowskiej- ostatniej dziedziczki Pogrzybowa. Natomiast widmo parkowe stanowi raczej kwestię sporną. Niektóre okoliczna prababcie twierdzą, że o północy w przybysławickim parku, przy kościelnym mostku wyłania się miraż Leopolda Ignacego Niemojowskiego na bułanym koniu. Inni zaś są przekonani, iż północne mamidło to duch nauczyciela Johanna Maleszki z ogarami. Zdarza się więc, że niektórzy mieszkańcy Pogrzybowa i okolicznych wiosek wolą o późnej porze omijać park z daleka."
(Wg. Józef Dytfeld "Szkoła w pałacu. Szkic monograficzny...")

W 6 ha. parku znajduje się kopiec dawnej lodowni.

Karczma

Szachulcowy budynek karczmy z I połowy XIX wieku. Po 1945 roku kuźnia. Obecnie zaniedbana.

Źródło: Marek Olejniczak. Powiat ostrowski- przewodnik; Marek Olejniczak: Podania, legendy i opowieści znad Prosny i Baryczy; Fot. Aleksander Liebert