3. Wielkopolska Warta Poznania

Miejscowości Wielkopolski, które warte są szczególnej uwagi. Znajdują się tutaj romantyczne zamki, bogate pałace, polskie dwory, stare kościoły lub po prostu ciekawostki krajoznawcze. Nagradzane są także inicjatywy ratowania zabytków i ich udostępniania dla turystów. Z zasady nie będą tutaj umieszczane duże miasta, jedynie miejsze ośrodki.

Wyprawa na Koniec Świata

Ludzie od wieków interesowali się końcem świata. Niezliczone już pokolenia uważały, że to właśnie teraz przyjdzie ten odpowiedni moment. Tematyka ta pojawia się w Biblii jako powtórne przyjściem Jezusa Chrystusa na Ziemię, jest motywem wielu obrazów, wierszy, książek czy piosenek. Końcem świata określamy także bardzo odległe obszary... a gdzie on właściwie tak naprawdę się znajduje? Odpowiedź jest prosta - u nas w Wielkopolsce! Dokładniej to w powiecie ostrzeszowskim, w lesie na północ od Głuszyny. Nie bójmy się spytać miejscowych jak tam trafić, nie wezmą nas za niepoczytalnych. Przed tabliczką z nazwą miejscowości można wykonać sobie pamiątkowe zdjęcie. Jeśli było się już na, a właściwie "w", Końcu Świata to gdzie jeszcze można pojechać? Urok tej osady liczącej zaledwie kilka drewnianych domków działa na wyobraźnię.

Drewniana perła

Unikatowy pałac w skali całej Polski - rezydencja Radziwiłłów wzniesiona z drewna na planie krzyża greckiego. Zabytek został wzorowo odrestaurowany po latach powojennych zaniedbań, za co otrzymał zresztą prestiżową nagrodę Europa Nostra. Obecnie służy jako restauracja i hotel. W okolicy nie brakuje miejsc noclegowych oraz punktów gastronomicznych.
Przejdź do opisu miejscowości Antonin

Wielkopolska w miniaturze

Skansen Miniatur to park zawierający makiety obiektów historycznych i interesujących fragmentów zabudowy miejscowości wielkopolskich. Podstawową funkcją miejsca jest ukazanie struktury przestrzennej Szlaku Piastowskiego w jego dzisiejszym i częściowo historycznym kształcie oraz procesu rozwoju osadnictwa i kształtowania się państwowości polskiej. Miniatury są wykonane w skali 1:20 z trwałych materiałów. Makiety przedstawiają ratusze, pałace, kościoły, grody itp. Są wierną kopią oryginałów z zachowaniem wszelkich detali. Są to obiekty najbardziej reprezentatywne dla regionu, obejmujące trzy największe miasta Szlaku Piastowskiego: Poznań, Gniezno i Inowrocław.
Przejdź do opisu miejscowości Pobiedziska

Jedyna taka w Europie

Wolsztyn to miasto leżące na zachodzie województwa wielkopolskiego, siedziba powiatu wolsztyńskiego. Jest znane przede wszystkim z jedynej czynnej lokomotywowni w Europie, z której codziennie wyruszają parowozy do prowadzenia planowych pociągów pasażerskich. Na terenie parozowni znajduje się kilkadziesiąt tych jakże pięknych maszyn. Co ciekawe otwartu tutaj muzeum, także każy chętny może bliżej przyjrzeć się tym zabytkowym, a jednocześnie całkowicie sprawnym maszynom. Najcenniejszym eksponatem jest parowóz "Piękna Helena" Pm36, z 1937 wyprodukowany w fabryce w Chrzanowie, który potrafi osiągać szybkość do 130 km/h.
Co roku na przełomie kwietnia i maja ma tutaj miejsce "Parada Parowozów".
Przejdź do opisu miejscowości Wolsztyn

Włoska bazylika

Pierwsze wzmianki na temat małej, drewnianej kapliczki, która kryła w sobie cudowny wizerunek Matki Bożej, pochodzą z 1468 roku. Pod koniec XVII wieku wzniesiono tutaj świątynię na wzór bazyliki Santa Maria della Salute w Wenecji. Przy budowie pracowali włoscy architekci Jan i Jerzy Catenazzi, tworzący także inne wybitne realizacje na terenie Wielkopolski.
Przejdź do opisu miejscowości Gostyń

Nadprośniańskie krajobrazy

Jeden z najpiękniejszych widoków Doliny Prosny można ujrzeć w miejscowości Chocz, powiat pleszewski. Jadąc od strony Kalisza, tuż przy początku zabudowy miejscowości, należy skręcić w lewo w polną drogę. Zostawmy samochód na poboczu i udajmy się w spacer tuż nad samą rzekę. Oprócz samej przyrody zobaczymy piękną panoramę Chocza z kościołem pw. Wniebowzięcia NMP na czele, pałacem infułatów oraz zespołem franciszkańskim z XVIII wieku. Dobry obserwator wypatrzy także wkopany w ziemię oryginalny słup graniczny Cesarstwa Rosyjskiego z XIX wieku. Jest to wręcz idealne miejsce na wypoczynek - także ten aktywny z wykorzystaniem kajaków.
Przejdź do opisu miejscowości Chocz

Pustelnia kamedułów

Początki istnienia klasztoru w Bieniszewie zaczynają się w 1663 roku, kiedy właściciel okolicznych terenów Wojciech Kadzidłowski, starosta radziejowski i kasztelan inowrocławski, sprowadził tu kamedułów z Krakowa. W małych domkach, nazywanych eremami, mieszka tutaj dzisiaj kilku mnichów. Żyją według jednej z najbardziej surowych reguł zakonnych. Zobowiązani są do zachowywania przez kilka dni w tygodniu ścisłego milczenia i rezygnują ze spożywania mięsa. Niezwykle rzadko opuszczają również mury pustelni. Ich dzień zaczyna się o 3.45, potem biegnie niespiesznym rytmem wspólnych modlitw, przerywanych samotną pracą, czytaniem duchowym i posiłkami, by skończyć się już około godziny 20.00.
Przejdź do opisu miejscowości Bieniszew

Masońska rezydencja

Podobnie jak dwór w Chotowie pałac w Dobrzycy znajdował się w ruinie, jednak dzięki remontowi i udostępnieniu go turystom stanowi niezwykłą atrakcję na terenie Wielkopolski. Został wybudowany w latach 1798-1799 przez czołowego architekta epoki klasycyzmu, autora między innymi pałacu w Śmiełowie i pałacu w Lubostroniu, Stanisława Zawadzkiego dla adiutanta i szefa kancelarii wojskowej króla Stanisława Augusta, generała Augustyna Gorzeńskiego. Z uwagi na związki Gorzeńskiego z masonerią symbolika architektoniczna pałacu i parku nawiązuje do tradycji wolnomularskich. Otacza go przepiękny park krajobrazowy.
Przejdź do opisu miejscowości Dobrzyca

Perła klasycyzmu

Pałac w Lewkowie to jeden z pierwszych przykładów klasycystycznej rezydencji na terenie Polski. Został zbudowany w latach 1786 - 1791 dla Wojciecha Lipskiego i jego żony Salomei z Objezierskich. Przy jego budowie wzorowano się na projektach pałacu w Siekiernikach autorstwa Jana Chrystiana Kamsetzera. Obecnie we wnętrzu mieści się muzeum wnętrz pałacowych.
Przejdź do opisu miejscowości Lewków.

Zamek znad Loary

Jeden z najciekawszych zabytków Wielkopolski. Pierwotny zamek został wzniesiony na miejscu dawnego dworu obronnego ok. 1560 roku przez wojewodę Rafała Leszczyńskiego, rozbudowanego później przez Wacława Leszczyńskiego. Znaczącą przebudowę wykonano w latach 1872-1875. wg projektu Zygmunta Gorgolewskiego, twórcy m. in. lwowskiego ratusza, i i Maurycego Ouradou. Jego zewnętrzna forma nawiązuje do architektury zamków znad Loary. W dekorację zamku wtopiono oryginalne, zabytkowe elementy architektury, kupowane przez Izabelę z Czartoryskich Działyńską w antykwariatach Europy: późnogotyckie i renesansowe kominki, portale, okiennice itp. We wnętrzach można zobaczyć m. in. : kolekcje waz greckich, wyroby rzemiosła, malarstwo, tkaniny. Otacza go ogromny park krajobrazowy z licznymi ciekawostkami m.in. zagrodą żubrów. Jeśli znajdujemy się w pobliżu Gołuchowa musimy koniecznie zobaczyć ten obiekt.
Przejdź do opisu miejscowości Gołuchów

Jam jest dwór Polski

Koszuty to wieś leżąca koło Środy Wielkopolskiej przy trasie drogi krajowej nr 11. Znajduje się tutaj jeden z najpiękniejszych polskich dworów mieszczących obecnie Muzeum Ziemi Średzkiej. Barokowy obiekt został wzniesiony w II poł. XVIII wieku dla Józefa Zabłockiego, z wykorzystaniem fundamentów poprzedniego budynku z XVII wieku. Dwór jest konstrukcji szkieletowej z modrzewia. W XIX wieku przebudowano alkierze, a w 1902 roku postawiono piętrowy, owalny ryzalit kryjący salon oraz użyto polskiego łamanego dachu czterospadowego. Pierwsze dobre wrażenie po zobaczeniu dworu potęguje ciekawie urządzona ekspozycja we wnętrzu pt. "Mała siedziba ziemiańska w Wielkopolsce".
Przejdź do opisu miejscowości Koszuty

Zamek w stanie surowym

Zamek w Starym Sielcu, a właściwie powinno się go określać mianem pałacu, jest budowlą zupełnie wyjątkową w swoim rodzaju. Zaczęto go budować ok. 1911 roku (taka data widnieje na zwieńczeniu ), a skończono... właściwie nigdy nie został ukończony. Najpierw prace przerwano w związku z wybuchem I Wojny Światowej (1914 - 1918), potem złej sytuacji gospodarczej jaka wytworzyła się po jej zakończeniu, aż do wybuchu kolejnej wojny w 1939 roku. Po 1945 roku wywłaszczono wszystkich właścicieli ziemskich, także nie miał już kto zająć się tym budynkiem. Zaprojektował go Roger Sławski, znany polski architekt, dla rodziny Czartoryskich.
Przejdź do opisu miejscowości Stary Sielec

Pocysterskie dziedzictwo

Ołobok może poszczycić się dwoma wyjątkowymi świątyniami - poklasztorną oraz drewnianą. Murowany kościół powstały dzięki zakonowi Cysterek w głównym zrębie zachował charakter późnogotycki, zbarokizowany podczas odbudowy pod koniec XVII wieku i podczas przebudowy w XVIII wieku. Opinają go na zewnątrz, częściowo gotyckie, szkarpy. Wewnętrzny wystrój kościoła z bogatą dekoracją snycerską pochodzi z lat 1779-1795 i ma charakter jednolicie rokokowy. Dzięki jego wielkości i usytuowaniu na wzgórzu jest dobrze widoczny już z wielu kilometrów. Drugą wartą zobaczenia świątynią w Ołoboku jest drewniany kościół Jana Chrzciciela pochodzącą z XVI wieku. Jest to zatem jeden z najstarszych drewnianych kościołów Wielkopolski.
Przejdź do opisu miejscowości Ołobok

Młodopolskie malunki

Neoromańska świątynia pw. św. Elżbiety pochodząca z lat 1900-1903. Zbudowano ją według projektu Tomasza Pajzderskiego z fundacji księcia Zdzisława Czartoryskiego, właściciela dóbr w Starym Sielcu. Obiekt jest bardzo podobny do konkatedry św. Stanisława Biskupa w Ostrowie Wielkopolskim, również projektu tego samego architekta.
Największe wrażenie po przekroczeniu progu kościoła robi przepiękna polichromia projektu Antoniego Procajłowicza, uzdolnionego polskiego malarza tworzącego w stylu secesji. Witraże projektował sam Józef Mehoffer (patrz - Turek). Jest to jedna z ciekawszych kompozycji wnętrza świątynnego w Wielkopolsce.
Przejdź do opisu miejscowości Jutrosin

Romański kościół

Jeden z najstarszych kościołów Wielkopolski znajduje się na wzgórzu w Kotłowie. Z racji otaczających go murów określany jest czasami przez miejscową ludność jako "Mała Częstochowa". Pochodzi najprawdopodobniej z połowy XII wieku. Obiekt ten był wzmiankowany w kronice Jana Długosza i według niej ufundowany został przez Piotra Dunina Własta. Pierwotnie budowla składała się z prostokątnej nawy i krótkiego prezbiterium, zamkniętego absydą. Zachowane ściany XII-wiecznej nawy, posiadają po trzy wąskie okna z każdej strony oraz dwa zamurowane portale.
Przejdź do opisu miejscowości Kotłów

Napoleońskie tradycje

Niecodziennie widuje się dwór i pałac obok siebie. Taką możliwośc mają turyści zaglądający do Witaszyc. Najpierw zauważamy neobarokowy pałac zbudowany w 1899 roku dla Willego Dulonga przez architekta niemieckiego Ludwika Otte. Podchodząc bliżej ukazuje się naszym oczom starsza konstrukcja, pochodząca z I poł. XIX wieku lub, jak podają inne źródła, już z XVIII wieku. W niedawno wyremontowanych wnętrzach znajduje się jedyne w Polsce Muzeum Wojen Napoleońskich w Miniaturze. Powstało z pasji jego właściciela, miłośnika tamtej epoki.
Przejdź do opisu miejscowości Witaszyce

Korkowa rezydencja

Ze wszystkich zaprezentowanych tutaj zabytków ten pałac prezentuje się zdecydowanie najgorzej, straszy powybijanymi szybami, ubytkami w elewacji i przede wszystkim tym, że jest opuszczony. Jednak mimo wszystko jest to miejsce godne zobaczenia. Pałac został zbudowany w 1852 roku dla księcia brunszwicko-oleśnickiego Wilhelma, według projektu architekta Karłowskiego. Rozbudowany w 1895 roku i w latach 1902-1903 o człony: pd.-zachodni, piętrowy pn.-wschodni oraz o wieżę. Na specjalną uwagę zasługuje oryginalna elewacja, wykonana w całości z kory dębu korkowego. W okolicy znajdują się lasy wraz ze ścieżkami edukacyjnymi. Być może pałac zostanie wkrótce wyremontowany i stanie się nie lada atrakcją? Czas pokaże, na razie jednak warto go zobaczyć póki jeszcze stoi.
Przejdź do opisu miejscowości Moja Wola

Wielkopolscy benedyktyni

Początki klasztoru benedyktynów w Lubiniu sięgają XI wieku. Kto sprowadził tutaj mnichów do końca nie wiadomo. Nieznane bliżej wydarzenia spowodowały przerwanie rozpoczętej z rozmachem budowie obiektu. Powtórna fundacja, tym razem z rąk księcia Bolesława Krzywoustego, miała miejsce w wieku XII. Powracający mnisi zastali na miejscu niedokończone budowle, wykopane rowy i zgromadzony budulec kamienny. Gruntowna przebudowa miała miejsce w XV wieku, z tego okresu pochodzi szczyt świątyni od strony wschodniej. W XVII wieku i pierwszej połowie wieku XVIII kościół i klasztor przebudowano w stylu barokowym, zachowanym do dzisiaj.
Przejdź do opisu miejscowości Lubiń

Muzeum Historii Przemysłu

Klasycystyczny, czterokondygnacyjny, podpiwniczony budynek składający się z 3 skrzydeł: wschodniego, północnego i zachodniego przy skrzyżowaniu ulic: Kościelnej i Poniatowskiego zbudowany z inicjatywy gen. Józefa Zajączka w latach 1824 - 26. Założycielem fabryki był przemysłowiec saksoński Adolf Gottlieb Fiedler. Uroczyste otwarcie pierwszej wystawy "Przemył w Kaliskiem w okresie industrializacji ziem polskich" nastąpiło 11 grudnia 1991 roku. Budynek dawnej fabryki sukna w Opatówku jest jedynym ocalałym w Europie zabytkiem architektury fabrycznej z początku XIX wieku.
Przejdź do opisu miejscowości Opatówek

Uroki śmiełowskiej dziedziny

Wiele dworków, majątków, ogrodowych zakątków, wielkopolskie hołubia równiny. Ale rzec się ośmielę, że przełożysz niewiele nad uroki śmiełowskiej dziedziny... tak o Śmiełowie śpiewał Jacek Kaczmarski w swoim utworze. Nie ma w tym ani krzty przesady, miejsce to jest faktycznie niezwykłe. Tutejszy pałac został zbudowany w roku 1797 przez czołowego architekta epoki klasycyzmu, autora między innymi pałacu w Dobrzycy, Stanisława Zawadzkiego dla Andrzeja Gorzeńskiego...
Przejdź do opisu miejscowości Śmiełów

Hymn z Manieczek

Dwór w Manieczkach został zbudowany w 1894 roku przez nieznanego z nazwiska architekta. W swojej pierwotnej koncepcji architektonicznej był to obiekt znacznie mniejszy niż obecnie, miał też nieco inny kształt. Rozbudowy, które nastapiły w początkach XX wieku w zdecydowany sposób zmieniły jego proporcje. Powstały wówczas aneksy boczne oraz ganek od frontu. Obiekt obecnie nie jest udostępniany do zwiedzania, wstęp na teren parku wolny. Manieczki należały dawniej do Józefa Wybickiego, autora polskiego hymnu.
Przejdź do opisu miejscowości Manieczki

Drewniany dzwon

Drewniana świątynia pw. Narodzenia MB pochodzi z 1782 roku. Wzniesiono ją z fundacji Rafała Gurowskiego, kasztelana poznańskiego i starosty wschowskiego. Był osobą bardzo pobożną, podobnie zresztą jak i cała rodzina, chętnie pomagający Kościołowi. Dach świątyni pokryty gontem przypomina dzwon, dlatego czasem nazywany jest "największym dzwonem w Polsce". Bardzo nietypowy plan budowy, kościół wzniesiono bowiem na planie szesnastoboku, stawia go wśród jednych z ciekawszych przykładów drewnianej architektury sakralnej. Podobno w Europie są tylko trzy takie świątynie. We wnętrzu znajduje się renesansowy obraz Matki Bożej pochodzący z dawnej kaplicy zamkowej.
Przejdź do opisu miejscowości Wyszyna

Perła baroku

Jedna z najpiękniejszych barokowych rezydencji w Polsce znajduje się w Rydzynie. Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z połowy XIV wieku. Była to wówczas siedziba Jan z Rydzyny i Czerniny, rycerza i zaufanego dworzanina Władysława II Jagiełły. W 1658 roku część dóbr rydzyńskich wykupił ród Leszczyńskich, jeden z najmożniejszych rodów dawnej Rzeczypospolitej. Wtedy także zabrano się do przebudowy warownego zamku na luksusową rezydencję. Początkowo pieczę nad budową sprawował Józef Szymon Beletti, architekt króla Korybuta Wiśniowieckiego oraz Jana III Sobieskiego, jednak w końcowym etapie został zastąpiony przez Pompeo Ferrari. Dzisiaj zamek pełni funkcję ośrodka konferencyjnego i hotelu. Zabytkowe sale można zwiedzać w grupach zorganizowanych po poprzednim zgłoszeniu. Istnieje także możliwość wynajęcia zabytkowych wnętrz na konferencje.
Przejdź do opisu miejscowości Rydzyna

Zamek Białej Damy

Jego początki sięgają średniowiecza. Obronna budowla otoczona fosą, dostęp do niej był możliwy przez most zwodzony oraz spuszczaną okutą kratę. Do dziś z tego okresu zachowały się stare mury i piwnice obiektu. W połowie XVI wieku zamek rozbudowano i zwiększono jego funkcje obronne. W XVIII wieku Teofilia z Działyńskich przeobraziła średniowieczny zamek w barokowy pałac. Zamek dzisiejszy kształt - neogotycki, o wyglądzie i charakterze nawiązującym do budowli obronnych - zawdzięcza Tytusowi Działyńskiemu (projekt Karla Friedricha Schinkla) W murach zamku mieści się muzeum z wieloma unikatowymi eksponatami, m.in. meble różnych stylów i epok, obrazy mistrzów polskich i europejskich, rzeźby, kolekcje numizmatyczne, militaria polskie i wschodnie, wyroby rzemiosła artystycznego z porcelany i srebra oraz zbiory etnograficzne i przyrodnicze z Australii i Oceanii. Jak głosi legenda: nocami po parku i zamkowych komnatach przechadza się Teofilia z Działyńskich zwana "Białą Damą". Zapraszam do odwiedzenia tego wspaniałego zabytku!
Przejdź do opisu miejscowości Kórnik

Majątek Raczyńskich

Rogalin jest malowniczo położoną wsią nad rzeką Wartą w województwie wielkopolskim . Znajdujące się tutaj barokowo-klasycystyczne założenie pałacowe z XVIII wieku należące do najpiękniejszych w Polsce. Pałac składa się z głównego budynku i połączonych z nim ćwierćkolistymi skrzydłami galeriowymi dwóch oficyn bocznych. Ostatnim właścicielem Rogalina był Edward hrabia Raczyński, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, który spoczywa w podziemiach kaplicy na terenie parku- w mauzoleum grobowym Raczyńskich z 1820 roku. Wzorem architektonicznym tej budowli była świątynia rzymska z I w. p. n.e w Nimes. Nad brzegiem Warty rosną dęby rogalińskie. Jest to największe w Europie skupisko pomnikowych dębów, liczy sobie ok. 2000 dębów. Najsłynniejsze z nich to Lech, Czech i Rus, mające ok. 700 lat!
Przejdź do opisu miejscowości Rogalin

Wieś jak z obrazka

Wielkopolski Park Etnograficzny to skansen wsi wielkopolskiej w Dziekanowicach położony nad brzegiem jeziora Lednica, ok. 35 km. na wschód od Poznania. Zgromadzono tu chałupy mieszkalne, budynki gospodarcze, wiatraki, drewniany kościół, kaplicę oraz rekonstrukcję szlacheckiego dworu ze Studzieńca pod Rogoźnem. Zwiedzanie muzeum może zająć ok. 2-3 godziny, podczas których przeniesiemy się w czasie i zobaczymy w jakich warunkach żyli mieszkańcy wsi.We wnętrzach chat przygotowano ciekawe ekspozycje z licznymi eksponatami.
Przejdź do opisu miejscowości Dziekanowice

Negotycki folwark

Jeden z ciekawszych przykładów zespołu rezydencjonalnego w Wielkopolsce. Do naszych czasów przetrwał pałac z końca XVIII wieku, kaplica- mauzoleum Taczanowskich oraz prawie cały kompleks folwarczny wzniesiony w XIX wieku - to właśnie on stanowi o niezwykłości tego miejsca. To trochę zapomniane założenie powinno być punktem obowiązkowym każdego miłośnika tego typu architektury. Chociaż nie znajdziemy tutaj żadnego muzeum już sam spacer po rozległym parku dostarczy niezapomnianych wrażenień.
Przejdź do opisu miejscowości Taczanów

Najstarszy w Polsce

XIV-wieczny drewniany kościół pw. św. Mikołaja uważany jest za najstarszy tego typu obiekt w Polsce. Jak wykazały badania dendrochronologiczne drzewa z których powstał kościół zostały ścięte ok. 1373 roku. Ze względu na swoje walory historyczne i artystyczne świątynia została już w 1933 roku wpisana na listę obiektów zabytkowych. Niemal cała powierzchnia ścian i stropów pokryta jest wspaniałą renesansową polichromią, powstałą prawdopodobnie w latach 30. XVII wieku.
Przejdź do opisu miejscowości Tarnowo Pałuckie

Pałac w kształcie trójkąta

Obecnie isniejąca rezydencja powstała ok. 1749-1752 jako pałacyk myśliwski dla ks. Aleksandra Józefa Sułkowskiego z Rydzyny. Jej architektem prawdopodobnie był Karol Marcin Frantz. Późnobarokowy pałac został przebudowany w XIX i XX wieku, wówczas zastąpiono kopułę nakrywającą piętro płaskim dachem. Zupełnie unikatowy jest kształt pałacu - założono go na planie równobocznego trójkąta o wklęsłych narożnikach. Trójkątny kształt budowli tłumaczy się analogią do kielni - symbolu wolnomularstwa, do którego należał ks. Sułkowski.
Przejdź do opisu miejscowości Włoszakowice

Wotum króla Bolesława

Początki pierwotnego kościoła romańskiego wzniesionej w Trzemesznie sięgają XII wieku. Powstał on dzięki kanonikom regularnym. Wraz ze świątynią wznieśli oni także drewniane zabudowania klasztorne i gospodarcze. Miejsce to było prawdopodobnie wotum pokutnym króla Bolesława Krzywoustego za oślepienie swego brata Zbigniewa. Ogromne romańskie założenie powiększono jeszcze na przełomie XII i XIII wieku dobudowując transept i wydłużając prezbiterium. W poł. XIII wieku powstały też pierwsze murowane budynki klasztorne. W 1441 roku ranga klasztoru i kościoła wzrosła dzięki utworzeniu opactwa. W drugiej połowie XVIII wieku dokonano gruntownej przebudowy świątyni, inspirowanej przez opata Michała Kosmowskiego, w wyniku której powstała imponująca barokowa budowla. Do dzisiaj jednak doskonale widać fragmenty romańskiego muru z ciosów granitowych sprzed kilkuset lat. Sam klasztor niestety rozebrano w 1836 roku przez władze pruskie.
Przejdź do opisu miejscowości Trzemeszno

4. Wielkopolskie legendy i historie sprzed lat

Kamień Świętej Jadwigi
Pępowo

Za owych czasów, kiedy jeszcze ten wsi, ani kościoła nie było, tylko dzikie puszcze na tych miejscach rosły, wybrała się, żyjąca w ów czas w Trzebnicy, święta Jadwiga w pieszą pielgrzymkę do grobu świętego Wojciecha w Gnieźnie. Zaszedłszy w te puszcze, znużona spoczęła na wzgórku przy rzeczce i upatrywała miejsca, kędyby przejść mogła przez wodę. A zobaczywszy leżący w strukmyku kamień, wstąpiła nań i szczęślwie dostała się na drugą stronę. Pastuszkowie leśni, którzy się przypatrywali przechodzącej przez strumień pielgrzymce, spostrzegli wnet po jej odejściu, wyciśnioną na owym kanieniu stopę, o czem gdy wieść roznieśli, zewsząd zbiegali się ludzie na oglądanie cudu, aż z czasem i wiosna zaczęła się budować nad tym strumykiem, który się teraz Dobrocznią nazywa i dotychczas przy Pępowie płynie, a później postawiono i kościół pod imieniem świętej Jadwigi, na owym wzgórku gdzie niegdyś pokorna Księżna wypoczywała. Podobno jeszcze i ów kamień z wyciśniętą jej stopą leży dotąd nasmugu przy tej samej rzeczce.

Przyjaciel ludu, czyli, Tygodnik potrzebnych i pożytecznych wiadomości, Tom 13

Link do opisu miejscowości

------------------------------------------------------------------

Zamkowe upiory
Radlin

"Ponoć pałac kazał rozebrać jeden z właścicieli, Radoliński,
właśnie w celu przepędzenia grasujących tu upiorów. Miejscowa
ludność opowiada, że pałac połączony jest z kościołem podziemnym przejściem. Nawet się znaleźli się śmiałkowie, który odważyli się zejść do podziemi, ale bardzo szybko stamtąd wyszli - świece im gasły, mieli trudności z oddychaniem i odczuwali dziwny niepokój..."

wg. Jerzy Sobczak, Duchy i zjawy wielkopolskie

Jeden z Sapiehów nich miał wyjątkowo złą naturę, gdyż, zmuszając ludzi do ciężkiej pracy,
nie tylko marnie płacił, ale nawet podsłuchiwał swych poddanych. Przebierał się nieraz za żebraka i przepytywał mieszkańców okolicznych wsi, co sądzą o gospodarzu pałacu. Tych, którzy źle się o nim wyrażali, kazał porywać, a następnie surowo karać. Biedaków wrzucano do studni, nabitej ostrymi hakami, które spadającemu w dół nieszczęśnikowi szarpały ciało. Jęki i krzyki ofiar usłyszeć można ponoć jeszcze dzisiaj przy pałacowych ruinach w księżycowe wieczory.

Link do opisu miejscowości

------------------------------------------------------------------

Ucieczka zakonników
Chocz

“Podobno któryś z opatów klasztoru w Choczu tak prześladował
zakonników, że ci pewnego razu uciekli, zabierając ze sobą wielki ołtarz z kościoła klasztornego.
Schronili się w Pleszewie i tu na przedmieściu wybudowali drewniany kościółek. Później reformaci
pogodzili się z opatem i powrócili do klasztoru, ale zbudowana przez nich świątynia pozostała“.

Link do opisu miejscowości

------------------------------------------------------------------

Ślad z zaświatów
Kościelec Kaliski

Świątynia o tak długiej matryce powinna mieć swoje legendy. Jedna z nich, budząca niemałą grozę, tyczy się jednego z zachowanych do dzisiaj obrazów. Opis świątyni z końca XIX wieku podaje takie informacje: “Na ścianach obrazy, z których św. Józefa na stole malowany ze znakami na kształt dotknięć palców ludzkich ogniem spalonych.” Skąd pochodzą te tajemnicze znaki? “Podanie mówi, że około roku 1733, po śmierci pewnego dziedzica, dusza jego okazała się i oznajmiła, że zostaje w ogniu czyścowym i od ówczesnego dziedzica dóbr Petryki, szlachcica Tarnowskiego, żądając pomocy modlitwy te znaki wycisnęła, zostawiając ten dowód i świadectwo artykułu wiary o czyścu.” Legenda tyczy się obrazu św. Józefa z Dzieciątkiem Jezus pochodzącego z XVII wieku. Obecnie znajduje się on w ołtarzu głównym. Wszystkich chcących sprawdzić ile jest prawdy w tej opowieści muszę trochę zmartwić – ślady tajemniczego dziedzica mają się znajdować pod srebrną sukienką, także nie są one w żaden sposób widoczne dla osób odwiedzających świątynię.

Link do opisu miejscowości

------------------------------------------------------------------

Matka Boska na Pólku
Bralin

Drugiego tak wyjątkowego drewnianego obiektu sakralnego, wzniesionego z tego jakże szlachetnego materiału, nie ma chyba w całej Polsce. Co czyni naszą świątynię taką niezwykłą? Przede wszystkim jest to położenie kościoła, usytuowano go bowiem... w szczerym polu. O cywilizacji przypominają nam tylko oddalone dachy i wieże Bralina oraz linie wysokiego napięcia przecinające urokliwy pejzaż wsi. Skąd taka nietypowa lokalizacja? Wiąże się to z ciekawą opowieścią sięgającą wiele wieków wstecz. Na początku XIII wieku miała tutaj odpoczywać św. Jadwiga modląca się o uwolnienie swojego męża, księcia śląskiego Henryka I Brodatego. Po tym wydarzeniu, pewnej wrześniowej nocy, pasterze ujrzeli nad "Pólkiem" słup jasności, od którego rozchodziły się promienie. Słychać było także śpiew aniołów. Gdy zjawisko to powtórzyło się po roku dziedzic Bralina kazał ustawić na wzniesieniu krzyż. Miejsce to uznano w niedługim odstępie czasu za święte. Inna legenda opowiada, iż przenosił się tutaj kilkakrotnie w cudowny sposób obraz Matki Bożej z kościoła parafialnego w Bralinie. Świadkiem tych zdarzeń miał być pastuszek wyprowadzający swoje owce. Uważano, że “taka jest wola Boża, aby ten Obraz doznawał czci publicznej jako Obraz cudowny”. W efekcie wzniesiono tu niewielką drewnianą świątynię.

Link do opisu miejscowości

------------------------------------------------------------------

Powstańcza broń
Śliwniki

Neogotycki pałac-zamek wybudowany w latach 1848-1850, prawdopodobnie według projektu Karola Würtemberga dla Jana Nepomucena Niemojowskiego. Rozbudowywany w 1898 dla Wincentego Niemojowskiego. Posiada nieregularną bryłę o 2-3 kondygnacjach, z 4 narożnymi wieżami. Wnętrza niegdyś bogato wyposażone dziś świecą pustkami. Po komnacie historycznej, salonie z bilardem czy bibliotece nie został żaden ślad. Według legendy w podziemiach pałacu schowana jest broń, która miała zostać przerzucona do ówczesnego Królestwa Polskiego. Tajemnice te nigdy nie zostały odkryte przez ówczesne władze pruskie. Nawet dzisiaj nie znamy całej prawdy na ten temat- rozbudowana sieć piwnic została zagruzowana.

Link do opisu miejscowości

------------------------------------------------------------------

O powstaniu Kalisza
Kalisz

Przed wieloma wiekami w potężnych borach rosnących w miejscu dzisiejszego Kalisza, pełnych najprzeróżniejszego zwierza trwało olowanie. Tur- władca tej puszczy- raniony śmiertelnie wbiegł jeszcze resztkami sił na wzgórze, gdzie padł martwy z bólu i upływu krwi. A z trzech stron boru wbiegły na wzgórze trzy gromady wojów z trzema wodzami na czele, zdziwionym niespodziewanym spotkaniem. W walce o prawo do ubitego zwierza rozległy się okrzyki: Kali! Kali! (kalecz,walcz). Byli to potomkowie Lecha,Czecha i Rusa, którzy wędrowali w poszukiwaniu ziemi do osiedlenia. Tu się spotkali, ale nie poznali się i walczyli o zabite zwierze.
Łupem i wzgórzem zawładnęli Lechici. Na cześć zwycięsców zbrojny pachoł odegrał ze wzgórza hejnał na ogromnym rogu. A potomkowie Lecha upodobali sobie to miejsce, rozbili tu obóz, zbudowali gród. Nazwali go Kalisz, od bojowych okrzyków w czasie bitwy. Herbem grodu został wizerunek dmącegow róg pachoła, a symbolem całej okolicy, zwanej później Ziemią Kaliską, stała się głowa tura.

(wg: Eligiusz Kor-Walczak, "Opowieści czterech jeźdzców", na podstawie Oskara Kolberga, Lud, t. 23, Kaliskie, str. 2)

Link do opisu miejscowości

------------------------------------------------------------------

Poznańskie koziołki
Poznań

Gdy mistrz Bartłomiej wykonał ratuszowy zegar i zamierzał przedstawić go radzie miejskiej, także wojewoda okazał się nim zainteresowany. Z okazji wizyty wojewody postanowiono urządzić wielką ucztę. Daniem głównym miał być sarni udziec, lecz przez nieuwagę kucharza mięso się spalilo. Kuchcik postanowił więc ukraść dwa koziołki i upiec je na rożnie, aby zastąpić spaloną pieczeń. Koziołki uciekły jednak z kuchni na dach ratusza i zaczęły trykać się rogami. Rozbawiony wojewoda darował winę kuchcikowi, koziołkom życie, a mistrzowi Bartłomiejowi nakazał dołączyć do mechanizmu owo "urządzenie błazeńskie".

Link do opisu miejscowości

------------------------------------------------------------------

Kosz żmij
Koźmin Wielkopolski

Dawno temu wielkopolską ziemię przemierzał nikomu nieznany wędrowiec. Krzywdzony i wyszydzany samotnik postanowił opuścić złą wioskę i swą ubogą chatę, aby zamieszkać z dala od ludzi. Długo wędrował, aż znalazł się w miejscu, gdzie nie było śladów ludzkich stóp, nie było ścieżek, dróg ani rozstajów. Wokół niego roztaczał się gęsty, dziewiczy las pełen jagód i grzybów świergotu ptaków i głosów dzikich zwierząt. Wędrowiec musiał dokonać wyboru: wracać lub iść dalej. Pewnego dnia ujrzał dwa orły krążące nad nim, tak jakby chciały mu coś powiedzieć. Nagle ptaki odleciały, by powrócić niosąc ku niemu w dziobach żmije. Zaskoczony i zaciekawiony mężczyzna ruszył prosto ku miejscu, które wskazywały orły. Kroczył coraz spieszniej przez podmokłe mchy i łąki, pokonując zwalone wykroty kłód i pni przegniłych, aż dotart do niewielkiej niecki, która okolona pierścieniem wrzosowiska, przypominała płaski wiklinowy kosz. Na jej dnie znajdowało się usypisko głazów i drobnych kamieni. Z tego to - niby kosza - orly, ku zdziwieniu wędrowca, wynosiły wijące się żmije.
Człowiek, kiedy usłyszał słaby i żałośliwy płacz, myślał początkowo, że to głos sowy, bo tylko ona potrafi płakać jak małe dziecko. Przybliżywszy się jednak do owej niecki był już pewien, że pośród kamieni i kłębowiska żmij wzywa pomocy ludzkie. Widok bezbronnego dziecka tak go wzruszył, że postanowił osiąść w leśnej głuszy, porzucić swoją wędrówkę i zaopiekować się dziewczynką. Mijały lata. Wędrowiec posunął się w latach, stracił siły, jego włosy posiwiały. Dziewczynka natomiast z każdym rokiem rosła i piękniała. Od swojego opiekuna nauczyła się kochać las i jego mieszkańców, była dobra i wrażliwa na niedolę każdego żywego stworzenia.

Pewnego dnia stary człowiek usłyszał głosy ludzi i koni zbliżających się do jego siedziby. Był to orszak młodego księcia, który zabłądził w kniei. Na spotkanie gości wyszedł starzec w towarzystwie urodziwej dziewczyny. Niespodziewani goście na zaproszenie starca zasiedli do wieczerzy, w czasie której snuli swoje opowieści.

Młody książę opowiadał o dziejach swojego księstwa, o bratobójczych walkach, jakie przed laty wyniszczyły kraj, o tajemniczym zniknięciu maleńkiej królewny. Starzec zamyślił się i po chwili przyniósł z izby wdzianko ozdobione misternym złotym haftem, to samo w którym znalazł przed laty niemowlę. Książę bez trudu rozpoznał królewski herb. Oddał dziewczynie pokłon, a następnego dnia zabrał na zamek jako prawowitą dziedziczkę tych ziem.

Na rozkaz księcia w miejscu spotkania założono nową osadę i dano jej nazwę pochodzącą od historii tego miejsca – Koszżmij, co później z biegiem lat przekształcono w Koźmin,
zaś rzeczkę, która przez osadę przepływała nazwano Orla.

Link do opisu miejscowości

------------------------------------------------------------------

5. Rowerem przez południową Wielkopolskę

Zwiedzając i fotografując wielkopolskie miejscowości poruszam się głównie rowerem - stąd pomysł na podzielenie się z Internautami własnymi trasami. Wśród typowych tras rowerowych, wyznaczanych na drogach za pomocą szlaków, proponuję także alternatywne zwiedzanie zabytków Wielkopolski. Zachęcam wszystkich fanów dwóch kółek do przesyłania własnych propozycji!

Moje trasy:

Nowe Skalmierzyce - Gołuchów (pętla)

Ostrów Wielkopolski - Kalisz (pętla)

Szlakiem drewnianych świątyń południowej Wielkopolski

Szlakiem dworów i pałaców południowej Wielkopolski

Linki

Szlaki rowerowe powiatu ostrowskiego

Szlaki rowerowe powiatu wieruszewskiego

Transwielkopolska trasa rowerowa