Wyszyna

Drewniany kościół, pozostałości zamku

Ogólne informacje

Wieś w powiecie tureckim, liczy ok. 500 mieszkańców. Usytuowana we wschodniej części woj. Wielkopolskiego, ok. 17 km. na północ od Turku, ok. 21 km. na południowy zachód od Koła.

 
Pokaż Wielkopolska na większej mapie

Portret trumienny Rafała Gurowskiego
z drewnianego kościoła w Wyszynie

Drewniany kościół

Drewniana świątynia pw. Narodzenia MB pochodzi z 1782 roku. Wzniesiono ją z fundacji Rafała Gurowskiego, kasztelana poznańskiego i starosty wschowskiego. Był osobą bardzo pobożną, podobnie zresztą jak i cała rodzina, chętnie pomagający Kościołowi. Dach świątyni pokryty gontem przypomina dzwon, dlatego czasem nazywany jest "największym dzwonem w Polsce". Bardzo nietypowy plan budowy, kościół wzniesiono bowiem na planie szesnastoboku, stawia go wśród jednych z ciekawszych przykładów drewnianej architektury sakralnej. Podobno w Europie są tylko trzy takie świątynie. We wnętrzu znajduje się renesansowy obraz Matki Bożej pochodzący z dawnej kaplicy zamkowej.

Pozostałości zamku

Ruiny renesansowego zamku wybudowanego prawdopodobnie w 1556 roku przez rodzinę Grodzieckich stanowią pozostałość po niezwykle ciekawej budowli reprezentacyjno-obronnej na terenie obecnego woj. Wielkopolskiego. Do dzisiaj najlepiej widoczna jest jedna ocalała wieża, co w konfrontacji z zachowanymi rycinami z XIX wieku daje nam obraz jak duża musiała być to rezydencja. Z Przeprowadzonych badań archeologicznych można wnioskować, iż zamek miał wymiary 64 na 55 metrów. Rezydencja została opuszczona już w 1781 roku, długo stawiając opór nieubłaganemu upływowi czasu, ale ulegając człowiekowi - jej budulec został wykorzystany dla potrzeb miejscowego folwarku.

(...)Poważna to ruina, zachowuje dotąd kilka pozostałych baszt
i to zdaje się hardo wyzywać ręką zniszczenia, podobna w tym może
do narodu, co wspomnieniami przeszłości obecnie pokrywa nieszczęścia i od zagłady się broni (...)

Edward Raczyński

Rycina z XIX wieku

Źródło: Makary Górzyński, Zabytki miasta Turku i powiatu tureckiego, Turek 2009; Włodzimierz Łęcki /red/, 202x Wielkopolska, Poznań 2008; Edward Raczyński, Wspomnienia Wielkopolski, to jest Wojewodztw Poznańskiego, Kaliskiego i Gnieźnieńskiego, Poznań 1842; materiały własne; Fot. Aleksander Liebert