Żegocin

Pałac, kościół, wiatrak koźlak

 

Ogólne informacje

Wieś leżąca w gminie Czermin, powiat pleszewski. Znajduje się ok. 13 km na północ od Pleszewa. Liczy ok. 450 mieszkańców. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1410 roku.

Pałac

Pałac z parterową częścią środkową z końca XVIII wieku, rozbudowany ok.1840-50 o portyk czterokolumnowy i obszerne, piętrowe kwadratowe skrzydła dla Pelagii z Pruskich Radońskiej. Elewacje tynkowane, a w przypadku skrzydeł ozdobione pilastrami i belkowaniem. Obok stoi oficyna z lat 1914-15, z piętrowymi ryzalitami po bokach. Przyległy park (3,7 ha) rozplanowano w XIX wieku i przekształcono na pocz. XX wieku. Na uwagę zwraca stary drzewostan m. in. lipa o obwodzie 410 cm, platan 390 cm oraz buk odmiany purpurowej 310 cm. Całe założenie znajduje się w złym stanie, pałac wydaje się być częściowo opuszczony.

 

Kościół

“Kościół miejscowy już dawniej został fundowany, gdyż w 1415 roku występuje Stanisław, wikaryusz z Żegocina, jako świadek. Dzisiejszy kościół drewniany z wieżą odbudował po zgorzeniu dawniejszego w roku 1714 Mikołaj z Wybranowa Świnarski, starosta liwski, dziedzic miejscowy. (...) Kościół ten zdawna jest głośny z cudownego obrazu N.M. Panny.” Zanim jednak przejdziemy do wspomnianego obrazu zainteresujmy się jeszcze świątynią. Datę jej budowy wyrzeźbiono nad bocznym portalem wejściowym od strony północnej. Odkryto i wyeksponowano go podczas remontu w 1998 roku, dzięki czemu od tego momentu każdy może przyjrzeć się jego szczegółom. Warto zwrócić przy tym uwagę na herb Poraj wraz z inicjałami fundatora kościoła. Dobrze zauważalne są drewniane kliny, których użyto wówczas do przytwierdzenia portalu. Od strony zachodniej natomiast wznosi się kwadratowa wieża kryta barokowym hełmem.
Wyposażenie wnętrza pochodzi przeważnie z XVIII wieku. W dekorowanym rzeźbami figuralnymi rokokowym ołtarzu głównym z ok. 1780 roku umieszczono obraz Matki Boskiej w typie Śnieżnej. Na nim napis “Sancta Dei Genitrix ora pro nobis”, oznaczający “Święta Boża Rodzicielko módl się za nami”. Początkowo miał znajdować się w nieodległej wsi Łęg, po czym został przeniesiony do Żegocina jeszcze przed 1639 rokiem. Z tym wydarzeniem związana jest pewna legenda. “Nad brzegiem Prosny stał niewielki kościółek, jednak któregoś roku po żniwach rzeka wylała topiąc w swych wodach przybytek. Wtedy to obraz przypłynął na szczątkach kościółka do Żegocina i tam osiadł na mieliźnie. Kiedy mieszkańcy wioski wyciągnęli wizerunek na brzeg usłyszeli po raz ostatni bicie łęgowskich dzwonów.” Pomimo późniejszego pożaru miejscowego kościoła w XVIII wieku obraz w cudowny sposób nie uległ uszkodzeniu. W 1780 roku uznano go jako łaskami słynącymi, przy czym koronacji płótna dokonał dopiero w 1965 roku sam Kardynał Stefan Wyszyński. W uroczystości tej brało udział wiele tysięcy przybyłych pielgrzymów. Osoby szczególnie zaangażowane doznały po jego zakończeniu represji ze strony ówczesnych władz nieprzychylnych Kościołowi. Z XVIII wieku pochodzą również ołtarze boczne, ambona, chrzcielnica i konfesjonały. Na tylnej ścianie prezbiterium odkryto podczas remontu w 2001 roku polichromię przedstawiającą kotarę, podobną do tej z Borkowa Starego. Według lokalnej tradycji dwa ołtarze boczne mają pochodzić z kościoła Jezuitów z Kalisza. Wskazuje na to także ich stylistyka, jest więc wysoce prawdopodobne, że część rozproszonego przez wieki wyposażenia tej niezwykle zasłużonej dla Kalisza świątyni znalazła się właśnie w Żegocinie.
Przy cmentarzu znajduje się ciekawy cmentarz cmentarz. Jest on warty zainteresowania przynajmniej z kilku względów. Po pierwsze to zachowane tutaj stare nagrobki z dekorowanymi tablicami inskrypcyjnymi. Pochowano tutaj kilka osób, których życiorys warty jest przynajmniej krótkiej wzmianki. Spójrzmy na skromny grób Józefa Chłapowskiego herbu Dryja, patrona wielkopolskich kółek rolniczo - włościańskich. Razem z żoną Teofilą Woroniecką założyli tutaj pierwszą w powiecie ochronkę dla dzieci robotniczych, opiekowali się również chorymi i ubogimi. Był znany z tego, iż jeżdżąc do małych miejscowości w całej Wielkopolsce wygłaszał przemówienia, doradzał w trudnych sprawach lub nawet godził lokalne spory. Zwracał się przy tym często o pomoc do księży z którymi to współpracę cenił nad wyraz wysoko. Żona Teofila, a właściwie Teonia Teofila Tekla ks. Woroniecka ze Zbaraża h. Korybut, również aktywnie działała dla swojego regionu. W 1907 roku założyła w Żegocinie pierwsze w Wielkopolsce parafialne Kółko Włościanek, które działa do dzisiaj! W majątku Józefa Chłapowskiego często gościł brat Karol razem ze swoją wybranką serca czyli... Heleną Modrzejewską, wybitną aktorką specjalizującą się w rolach szekspirowskich i tragicznych, znaną ze swojego talentu i niezwykłej urody. Na przykościelnym cmentarzu spoczęli także budowniczowie żegocińskiego pałacu i fundatorzy jednego z remontów w kościele – Pruscy. Kończąc już naszą wizytę w Żegocinie stańmy na chwilę przed tzw. "kopcem pamięci" na cmentarzu parafialnym. Powstał on poprzez dokładanie przez parafian kamieni i tabliczek za bliskich, którzy zginęli z dala od domu często w tragicznych wypadkach.

Wiatrak

Wiatrak koźlak pochodzący z połowy XIX wieku.

Źródło: P. Anders, W. Łęcki, P. Maluśkiewicz. Słownik Krajoznawczy Wielkopolski, www.pleszew.pttk.pl, własne materiały, Fot. Aleksander Liebert