pałac,  park krajobrazowy,  Powiat kościański- zabytki i atrakcje,  Wielkopolskie zamki, pałace i dwory,  Wieś

Bonikowo

Wieś położona w powiecie kościańskim w gminie Kościan. Pierwsze informacje o wsi w źródłach pisanych pojawiają się od 1310 roku. Pierwotnie stanowiła własność mieszczańską nieodległego Kościana, następnie szlachecką, a przez pewien czas nawet królewską. Dobrami zarządzał starosta kościański. Ostatnim z nich był Józef Chłapowski, który z czasem otrzymał włości od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego jako dobra dziedziczne. Po III rozbiorze Polski wieś została skonfiskowana przez rząd pruski i przekazana baronowi Friedrichowi von Schilden. Wówczas też zostało oddzielone miasto od dóbr. W 1800 roku, dzięki wstawiennictwu Rozalii z Chłapowskich hr. Engeströmowej u króla Fryderyka Wilhelma III, dobra ponownie trafiają w ręce Chłapowskich.

Nieistniejący już pałac Chłapowskich w Bonikowie (fotografia sprzed rozbudowy)

W 1819 roku Bonikowo odziedziczył Jan Anzelm Chłapowski, a następnie jego dzieci i wnukowie, którzy gospodarowali tutaj aż do II wojny światowej. W 1881 roku dobra wynosiły aż 1666 ha. Gospodarstwo słynęło wówczas z hodowli bydła rasy holenderskiej oraz hodowli owiec na wełnę. W kolejnym stuleciu majątek wprawdzie skurczył się do 763 ha jednak dzięki mechanizacji i elektryfikacji był dochodowy i nowoczesny- działał tutaj pług parowy, dwie gorzelnie, młyn parowy, kaszarnia, cegielnia w Szczodrowie, a do tego jeździła kolejka wąskotorowa.

Kościół pw. św. Mikołaja

Pierwsza świątynia w Bonikowie istniała na pewno już w 1419 roku. Akta wizytacyjne odnotowują także znajdujący się tutaj kościół w 1610 roku, który jednak podupadł i został przekazany przez króla Jana Kazimierza mansjonarzom z Kościana. Z ich inicjatywy w 1785 roku wzniesiono nową świątynię, która istnieje do dzisiaj. Jest to obiekt zbudowany w konstrukcji słupowo-ramowej, wypełnionej cegłą i oszalowany. Po przebudowie z około 1899 roku przybytek zyskał pewne cechy stylowe charakterystyczne dla neogotyku tj. ostre łuki w oknach i drzwiach, trójkątny szczyt kruchty, trójkątne wystawki i skromną wieżyczkę na sygnaturkę. Wyposażenie wnętrza pochodzi przeważnie z XVII oraz XVIII wieku. Na uwagę zasługuje manierystyczny ołtarz główny z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Śnieżnej z klęczącą figurą duchownego donatora z około 1621 roku.

Założenie pałacowe oraz folwarczne

Nieistniejący już pałac Chłapowskich w Bonikowie wzniesiony został ok. 1868 roku. Następnie został całkowicie przebudowany w latach 1910 – 1911 przez architekta Rogera Sławskiego uzyskując imponujący wymiary. Pałac był budynkiem piętrowym z mansardowym, naczółkowym dachem i użytkowym poddaszem w mansardzie. W lewej części elewacji rezydencję zdobił ryzalit zwieńczony neobarokowym frontonem, do którego przylegała obszerna półkolista weranda wsparta na filarach, również z mansardowym dachem, zwieńczonym ozdobnym przyczółkiem z herbem rodowym. Cechą charakterystyczną obiektu była także wieżyczka.

Nieistniejący już pałac Chłapowskich w Bonikowie (fotografia wykonana po 1911 roku)

Niestety, rezydencja została rozebrana w połowie XX wieku po pożarze spowodowanym przez Armie Radziecką w 1945 roku. Z całego zespołu przetrwała tylko oficyna oraz park krajobrazowy. Cudem ocalała także neogotycka brama parkowa.

Częściowo przetrwał za to zespół folwarczny z dawną stodołą, wozownią, kuźnią, spichlerzem i oborą. Wszystkie te obiekty znajdują się w złym stanie technicznym.

Kostnica

Neogotycka kostnica z przełomu XIX i XX wieku. Wzniesiona w sąsiedztwie kolonii mieszkalnej pracowników folwarcznych.

Zadanie publiczne pn. „WOW- Wiedza o Wielkopolsce” jest współfinansowane ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu – Departament Edukacji i Nauki w ramach otwartego konkursu na realizację w formie wspierania zadań publicznych Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie edukacji w roku 2021.

Leave a Reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *


Exit mobile version