Plac Wyzwolenia w Dolsku
atrakcje i ciekawostki krajoznawcze,  dla rodzin- miejsce przyjazne i dostępne,  kościół drewniany,  kościół murowany,  Miasto,  Powiat śremski,  świątynie

Dolsk

Miasto położone w powiecie śremskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej. Dolsk jest pięknie położony nad jeziorem Dolskim Wielkim i Dolskim Małym. Po raz pierwszy miejscowość była wzmiankowana w 1136 roku. Położenie przy drodze handlowej z Wrocławia do Poznania przyczyniło się do rozwoju Dolska. Przez lata stanowiła własność arcybiskupów gnieźnieńskich, a następnie, w bardzo długim okresie lat 1257–1798 także biskupów poznańskich. Prawa miejskie nadano w 1359 roku przywilejem Kazimierza Wielkiego dla biskupa poznańskiego Jana Doliwy. Na początku kolejnego wieku Władysław Jagiełło nadał miastu prawo miecza, czyli możliwość sądzenia spraw, za które groziła kara śmierci i jej wykonanie. W 1585 roku Stefan Batory nadał Dolskowi przywilej na pobieranie myta przewozowego, co znacznie zasiliło skarb miasta. XVI i XVII wiek to także rozwój rzemiosła. W okresie 1793–1919 Dolsk znajdował się w zaborze pruskim pod nazwą Dölzig.

Panorama Dolska
Panorama Dolska

Znany i pielęgnowany (tablica pamiątkowa znajduje się na obecnym Placu Wyzwolenia) jest epizod wizyty Adama Mickiewicza w Dolsku, który tędy przejeżdżał w stronę Książa. Ciekawie zostało to opisane na niniejszej stronie internetowej. W połowie XIX wieku wystąpiła niekorzystna sytuacja ekonomiczna. Pomimo tego w 1866 roku powstało tu pierwsze w Wielkopolsce kółko rolnicze. W 1919 roku miasto znalazło się w odrodzonej Polsce.

Plac Wyzwolenia

Dawny rynek, obecnie nazywany Placem Wyzwolenia, to regularnie rozplanowana przestrzeń miejska stworzona już w XIV wieku. Pierzeje rynku stanowią piętrowe kamieniczki z XIX wieku, a najstarszą z nich jest barokowy budynek nr 23 z połowy XVIII wieku. Dawniej na środku rynku stał ratusz, który został zniszczony w XIX wieku. Nowy budynek dla władz miejskich projektu Jana Kasińskiego powstał w 1981 roku z wykorzystaniem dawnych kamienic.

Kościół gotycki

Pierwsza wzmianka o kościele w Dolsku datowana jest na 1363 roku, jednak świątynia mogła tutaj istnieć już nawet w XII wieku. Obecny kościół pw. św. Michała Archanioła został wzniesiony w 1460 roku przez biskupa poznańskiego Andrzeja z Bnina Opalińskiego. 

Jest to obiekt późnogotycki, konstrukcji halowej, trójnawowej, wzniesiony na planie zwężającego się ku wschodowi prostokąta z niewyodrębnionym prezbiterium. Elewacja zachodnia zwieńczona została szczytem barokowym z XVII wieku. Do nawy południowej dobudowana została gotycka kaplica św. Anny ze sklepieniem gwiaździstym i przyległa do niej późniejsza kaplica z XVII wieku ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Na uwagę zasługuje bogate wyposażenie kościoła, pochodzące z różnych okresów. Ołtarz główny, zbudowany w stylu renesansowym, pochodzi z około 1627 roku. Do wyposażenia świątyni należą także m.in. obraz Koronacji Matki Boskiej z 1627 roku, późnogotyckie stalle w prezbiterium czy późnogotycki lawaterz (rodzaj umywalni kapłańskiej) z inicjałami i herbem Łodzia bp. Andrzeja Opalińskiego.

Zabytek otoczony jest wiekowym, oszkarpowanym murem, z ceglaną późnobarokową bramą i dzwonnicą. Dzwonnice wzniesiono na planie kwadratu z czterema półkolistymi arkadami.

Dawny dwór biskupi

Tuż obok świątyni znajduje się późnobarokowa plebania z dachem mansardowym z lukarnami, uważana za najładniejszą tego typu budowlę w Wielkopolsce. Trudno nie zgodzić się z tym stwierdzeniem! Plebania przypominająca bardziej dworek lub pałacyk powstała w latach 1758-1770 staraniem ks. Marcina Olbrycha, sekretarza biskupa Teodora Czartoryskiego. W 2001 roku odkryto wewnątrz zamalowane rokokowe polichromie przedstawiające krajobraz z ogrodem otaczającym rezydencję biskupią w Dolsku oraz scenki rodzajowe z postaciami muzykantów pochodzące z połowy XVIII wieku.

Drewniany kościół

Kościół pw. św. Ducha powstał w połowie XVI wieku. Aż do 1810 roku był świątynią szpitalną, dlatego znajdował się na uboczu dawnego miasta. Jest to obiekt konstrukcji zrębowej z zakrystią i niewielką kruchtą konstrukcji szkieletowej wypełnionej cegłami. Wyposażenie wnętrza pochodzi przeważnie z XVII wieku.

Zadanie publiczne pn. „WOW- Wiedza o Wielkopolsce” jest współfinansowane ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu – Departament Edukacji i Nauki w ramach otwartego konkursu na realizację w formie wspierania zadań publicznych Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie edukacji w roku 2021.

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *