Kościół w Wełnie
kościół drewniany,  pałac,  park krajobrazowy,  Powiat obornicki- zabytki i atrakcje,  świątynie,  Wielkopolskie zamki, pałace i dwory,  Wieś,  z lotu ptaka

Wełna

Wieś leżąca w powiecie obornickim. Pierwsze informacje o wsi pochodzą z 1352 roku. W XV i XV wieku stanowiła własność rodu Grudzińskich, w XVII wieku Grzymułtowskich, w kolejnym stuleciu Rydzyńskich, a w latach 1752-1790 Rostworowskich i Kołaczkowskich. Od 1790 roku majątek należał do rodziny Grabowskich, by pod koniec stulecia przejść w ręce niemieckie, w których utrzymywał się do 1939 roku. Po II wojnie światowej całość została przejęta przez skarb Państwa.

Pałac

Pałac w Wełnie zbudowany w 1762 roku dla Jana Franciszka Rostworowskiego i jego małżonki Marianny z Kołaczkowskich należał swojego czasu do jednych z ciekawszych barokowych założeń Wielkopolski. W okresie największej prosperity był znany na cały region, goszcząc niezwykłych gości ze świata kultury i polityki. Warto wspomnieć, że w gościnie u Rostworowskich przebywał chociażby Józef Wybicki. Poznał tutaj swoją przyszła żonę, młodziutką Esterę Wierusz Kowalską, która była siostrzenicą Rostworowskiej i wraz z matką zamieszkiwała u wujostwa. Wesele obyło się zapewne w pałacu… ach co to musiała być za uroczystość.

Pałac w Wełnie

Wracając do architektury, co oprócz ciekawych historii czyniło obiekt takim wyjątkowym? Na pewno lokalizacja w dolinie malowniczej rzeki Wełny. Unikalne jest także rozplanowanie wnętrza pałacu z dwiema owalnymi salami. Podobnego rozwiązania na próżno szukać w całej Wielkopolsce. Po obu stronach elewacji, na osi środkowej, znajdowały się 3-osiowe owalne ryzality. Pierwotnie budynek był zwieńczony mansardowym lub łamanym dachem czterospadowym. Do elewacji ogrodowej przylegały zewnętrzne, dwubiegowe, murowane schody o pełnych balustradach, prowadzące na taras i do salonu. Kształt rezydencji zmieniła przebudowa dokonana w XIX wieku. Nadbudowano wówczas niskie półpiętro i zmieniono dach. Co ciekawe zachowały się szczegółowe opisy tegoż domu z XVIII wieku: (…) Dalej idąc sień większa, za tą sala malowana o 3 oknach i kominie, z której po lewej stronie pokoik mały z kominkiem i jednym oknem, po prawej stronie pokoików 2, każdy o dwóch oknach, bez pieców i kominków. Trzeci pokoik o jednym oknie. Po tejże stronie ku dziedzińcowi skarbczyków 3 z oknami żelaznemi i kratami żelaznemi, ku ogrodowi zaś włoskiemu pokój z piecem kaflowym prostym o dwóch oknach, przy tym pokoju apteczka (…). Okna zaś wszystkie na dolnej kondygnacji w drewno oprawne. Na drugą wchodząc kondygnację schody z sieni jedne, a drugie na galerię, z tej drzwi wielkie do sieni, w tej sieni okien dwoje, posadzka rżnięta, z tej sieni sala ku ogrodowi włoskiemu o 3 oknach, nieskończona. Pieca, kominka ani posadzki nie masz (…). Po prawej stronie pokojów 4, gabinetów 2, okien 12, drzwi 9, z podłogami rżniętymi, kominków 5. Po lewej zaś stronie pokoi tyleż i gabinetów z oknami i drzwiami podwoynemi, kominkami (…) prócz tego jeszcze garderobka w środku z oknem i przefortelowaniem szklanym, po tej stronie jeden piec.

Jak wygląda ta perła architektoniczna dzisiaj? Nie będzie tutaj barwnych opisów… Niestety, obiekt obecnie jest całkowitą ruiną pozbawioną nawet dachu. Budynek został przejęty w 2019 roku przez nowego właściciela w tragicznym stanie, można by powiedzieć, że o wiele za późno, aby go uratować. Inwestor podjął się jednak zadania i pałac jest obecnie rekonstruowany. Ekspertyza konserwatorska dostępna na stronie pałacu nie pozostawia złudzeń- konieczna była rozbiórka zgrzybiałych stropów. Zostały się tylko surowe mury. Czy uda się uratować ten cenny zabytek? Czas pokaże. Trzymam jednak kciuki za nowego właściciela, gdyż czeka go niezwykle trudne i wymagające zadanie.

Kościół

Drewniany kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z 1727 roku został ufundowany przez kasztelana lądzkiego Wojciecha Rydzyńskiego. Wcześniej w tym miejscu znajdowała się kaplica z fundacji Michała Grzymułtowskiego. Jest to obiekt wykonany w konstrukcji zrębowej, orientowany, zbudowany na planie krzyża łacińskiego. Wewnętrzne ściany i stropy świątyni zdobi prześliczna polichromia iluzjonistyczna franciszkanina Adama Swacha z lat 1728-1729, przedstawiająca m. in. sceny związane z kultem Krzyża Świętego, w tym postacie Jezusa Chrystusa, Świętej Marii i św. Heleny na Golgocie, 12 Apostołów i 4 Ewangelistów, Widzenie cesarza Konstantyna Wielkiego oraz liczne ornamenty roślinne i inskrypcje. Było to jedno z ostatnich dzieł tego niezwykle uzdolnionego artysty. Równie bogate wyposażenie także jest autorstwa Adama i Antoniego Swachów. Warto jeszcze nadmienić, że w tym oto przybytku 11 września 1780 roku doszło do ślubu Józefa Wybickiego z Esterą Wierusz Kowalską. Obiekt był wielokrotnie remontowany, w tym w latach 50. XX wieku pod osobistym nadzorem prof. Jana Zachwatowicza- wybitnego architekta, historyka sztuki i twórcy polskiej szkoły konserwacji, kierującego wówczas odbudową Warszawy. Świątynia nie jest niestety na co dzień udostępniana do zwiedzania.

Zadanie publiczne pn. „WOW- Wiedza o Wielkopolsce” jest współfinansowane ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu – Departament Edukacji i Nauki w ramach otwartego konkursu na realizację w formie wspierania zadań publicznych Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie edukacji w roku 2021.

Leave a Reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *